Trwa burza wokół działalności schronisk dla zwierząt. Zbiegło się to z terminem opiniowania samorządowych programów opieki nad bezdomnymi zwierzętami

• Trwa burza wokół działalności schronisk dla zwierząt
• Zapobieganie bezdomności zwierzą to zadanie gmin
• Programy opieki nad zwierzętami bezdomnymi powinny być już gotowe

Trwa burza wokół działalności schronisk dla zwierząt

Temat bezdomności zwierząt i działalności prowadzonej przez schroniska w ostatnich dniach nie schodzi z nagłówków gazet i portali internetowych. Niestety powodem tego są nieprawidłowości związane z ich działalnością. W trakcie spotkania z przedstawicielami prasy dotyczącego kontroli schronisk dla zwierząt główny lekarz weterynarii przekazał, że 13 stycznia zlecona została wojewodom kontrola schronisk w całej Polsce. Zostało ich wykonanych 368, a dwie nadal trwają. Nieprawidłowości stwierdzono w 40 schroniskach. Na 2026 r. zaplanowano przeprowadzenie audytu w schroniskach w całym kraju. Jego celem będzie ocena systemu i związanych z nim procedur nadzoru. Czy można spodziewać się, że te działania przyniosą wymierne efekty?

Zapobieganie bezdomności zwierzą to zadanie gmin

Warto przypomnieć, że zapobieganie bezdomności i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin. Wywiązują się one z tego obowiązku w mniej lub bardziej zadowalający sposób, co jest powszechnie wiadome od wielu lat. Przede wszystkim realizacja tego obowiązku wiąże się z dużymi kosztami, które samorządom nie zawsze jest łatwo pokryć. Dodatkowo obowiązujące w tym zakresie przez wiele lat regulacje przez swój mało precyzyjny charakter bywały źródłem nadużyć finansowych i nie zabezpieczały w dostatecznym stopniu interesów bezdomnych zwierząt. Przepisy zmieniły się w 2012 roku i od tego czasu gminy corocznie do dnia 31 marca określają w drodze uchwały program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt (art. 11a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt). Stworzenie programu jest obowiązkowe, a przygotowując go, samorządy muszą opierać się na delegacji ustawowej. Katalog elementów tego programu określony przez ustawodawcę jest od 2016 r. otwarty i wskazuje w ośmiu punktach, jakie elementy program ma zawierać, a następnie w trzech kolejnych, jakie zawierać może. Teoretycznie pozwala to samorządom na pewną elastyczność w tym zakresie i dostosowanie podejmowanych działań do lokalnych potrzeb.

Programy opieki nad zwierzętami bezdomnymi powinny być już gotowe

Projekt programu przygotowuje wójt (burmistrz, prezydent miasta) i najpóźniej do dnia 1 lutego przekazuje do zaopiniowania:
1) właściwemu powiatowemu lekarzowi weterynarii;
2) organizacjom społecznym, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, działającym na obszarze gminy;
3) dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy.
Podmioty te w terminie 21 dni od dnia otrzymania projektu wydają o nim opinie. Jeśli nie skorzystają z tego prawa, uznaje się to za akceptację przesłanego programu.
Czy w 2026 r., biorąc pod uwagę zdarzenia z ostatnich dni, samorządy poświęcą więcej uwagi przedmiotowym programom i rozważą wprowadzenie w nich zmian? Tak naprawdę nie mają już na to czasu, bo programy powinny być już gotowe. Pozostał jednak jeszcze czas na odpowiednie zaopiniowanie ich przez uprawnione podmioty, a w dalszej kolejności uwzględnienie lub nie przekazanych uwag.