KR RIO: Zrównajmy uprawnienia rodziców co do kosztów jedzenia dzieci w szkołach

• Szkoły różnie naliczają opłaty za obiady
• KRRIO chce ograniczyć opłaty do kosztu produktów
• Resort edukacji, sądy i NIK mają odmienne stanowiska

Szkoły różnie naliczają opłaty za obiady

Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych zaproponowała zmianę przepisów Prawa oświatowego, które zrównają sytuację dzieci korzystających z obiadów szkolnych. Obecnie sposób naliczania opłat zależy często od tego, czy szkoła posiada własną stołówkę, czy korzysta z usług firmy zewnętrznej.

Zdaniem Krajowej Rady RIO obecne przepisy Prawa oświatowego prowadzą do nierównego traktowania uczniów w zakresie ponoszonych kosztów. W szkołach posiadających własną bazę żywieniową rodzice płacą jedynie za surowce, podczas gdy koszty wynagrodzeń pracowników i utrzymania stołówki pokrywa organ prowadzący.

Tymczasem w placówkach korzystających z usług zewnętrznych, rodzice często są obciążani pełnym kosztem usługi, co obejmuje również marżę firmy, koszty transportu i przygotowania. Potwierdziły to m.in. wyniki kontroli przeprowadzonych przez RIO w Krakowie w latach 2024–2025, z których wynika, że w gminach Mszana Dolna, Lubień czy Jabłonka brak jednoznacznych przepisów skutkował różną interpretacją prawa przez samorządy.

Klasyfikacja budżetowa 2027. Nowe rozporządzenie z komentarzem eksperta

Kalkulator dat

KRRIO chce ograniczyć opłaty do kosztu produktów

Zdaniem KR RIO rozwiązaniem byłaby zmiana art. 106 oraz art. 106a ustawy Prawo oświatowe. Zgodnie z proponowanym brzmieniem, opłaty wnoszone za korzystanie z posiłków nie mogłyby przewyższać wartości produktów żywnościowych użytych do ich przygotowania (tzw. „wsadu do kotła”). Zasada ta miałaby obowiązywać niezależnie od tego, czy posiłek jest przygotowywany w szkolnej kuchni, czy dostarczany przez catering lub ajenta.

Resort edukacji, sądy i NIK mają odmienne stanowiska

Krajowa Rada RIO zwróciła uwagę, że kwestia odpłatności za catering w szkołach od lat budzi wątpliwości interpretacyjne. Resort edukacji stoi bowiem na stanowisku, że obecne preferencyjne zasady odpłatności dotyczą wyłącznie stołówek szkolnych, a nie usług cateringowych. W piśmie z marca 2025 r. resort wskazał, że w przypadku ajenta lub cateringu przepisy o pokrywaniu przez rodziców jedynie kosztów produktów nie mają zastosowania.

Z taką wykładnią nie zgadzają jednak sądy administracyjne oraz Najwyższa Izba Kontroli. Naczelny Sąd Administracyjny w swoich wyrokach wielokrotnie podkreślał, że zgodnie z konstytucyjną zasadą równości, gmina ma obowiązek pokryć wydatki związane z przygotowaniem i dowozem posiłków, nawet jeśli nie posiada własnej kuchni.

Również NIK w wystąpieniach z 2024 i 2025 roku wskazywała na „bezczynność legislacyjną” w tym zakresie i konieczność doprecyzowania przepisów, aby wyeliminować dyskryminację części uczniów.

Zmiana ma zapewnić równe zasady dla wszystkich dzieci

Zdaniem KRRIO zaproponowana zmiana, która nałoży na organy prowadzące szkoły jednoznaczny obowiązek finansowania kosztów przygotowania i dostarczenia posiłków, ograniczając wydatki rodziców wyłącznie do kosztu artykułów żywnościowych, jest niezbędna dla zapewnienia spójności systemu i równego dostępu do dożywiania dla wszystkich dzieci.