Dodatkowe wynagrodzenie roczne pracowników sfery budżetowej

Podstawą dodatkowego wynagrodzenia rocznego pracowników jednostek sfery budżetowej jest ustawa z dnia 12 grudnia 1997 r. Podmiotami zobligowanymi do wypłaty dodatkowego wynagrodzenia rocznego są pracodawcy będący jednostkami budżetowymi. Wynagrodzenie to wypłacane jest raz w roku w ciągu pierwszych trzech miesięcy roku kalendarzowego następującego po roku, za który wynagrodzenie to przysługuje. Wyjątkiem jest sytuacja, w której dochodzi do rozwiązania z pracownikiem stosunku pracy w związku z likwidacją pracodawcy. Wówczas wynagrodzenie roczne wypłacane jest w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Polecamy: Komplet Zmiany w prawie pracy w 2016 r.

Nabycie prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego

Co do zasady, dodatkowe wynagrodzenie roczne przysługuje pracownikowi po przepracowaniu przez niego u danego pracodawcy minimum 6 miesięcy. W takim przypadku wynagrodzenie dodatkowe przysługuje w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego. Dodatkowe wynagrodzenie roczne w pełnej wysokości zaś przysługuje pracownikowi po przepracowaniu i danego pracodawcy całego roku kalendarzowego.

Wyjątkiem od wskazanej zasady jest nabycie prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego pomimo nie przepracowania co najmniej 6 miesięcy warunkujących nabycie prawa do wynagrodzenia rocznego w sytuacji:

• nawiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego z nauczycielem i nauczycielem akademickim zgodnie z organizacją pracy szkoły (szkoły wyższej);
• zatrudnienia pracownika do pracy sezonowej, jeżeli umowa o pracę została zawarta na sezon trwający nie krócej niż trzy miesiące;
• powołania pracownika do czynnej służby wojskowej albo skierowania do odbycia służby zastępczej.

Przepracowanie minimum 6 miesięcy dla uzyskania prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego nie jest również wymagane w przypadku rozwiązania stosunku pracy w związku z:

• przejściem na emeryturę, rentę szkoleniową albo rentę z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenie rehabilitacyjne,
• przeniesieniem służbowym, powołaniem lub wyborem,
• likwidacją pracodawcy albo zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy,
• likwidacją jednostki organizacyjnej pracodawcy lub jej reorganizacją;

Powyższy wyjątek ma zastosowanie również w przypadku podjęcia zatrudnienia w wyniku przeniesienia służbowego, na podstawie powołania lub wyboru oraz w związku z likwidacją poprzedniego pracodawcy albo ze zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn niedotyczących pracodawcy, a także w przypadku korzystania przez pracownika z urlopu wychowawczego, urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego. Przepracowanie co najmniej 6 miesięcy dla nabycia prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego nie jest również obligatoryjne w przypadku wygaśnięcia stosunku pracy warunkującego omawiane uprawnienie w związku ze śmiercią pracownika.

Kiedy dodatkowe wynagrodzenie roczne nie przysługuje?

Nieotrzymanie przez pracownika uprawnionego dodatkowego wynagrodzenia rocznego wiąże się niejako z jego postawą do wykonywanej pracy w roku, za który ustalane jest do niego prawo. Prawa do tzw. trzynastki nie nabywa bowiem pracownik, którego nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy trwała dłużej niż dwa dni oraz który stawił się w pracy lub przebywał w niej w stanie nietrzeźwym. Pracownik nie otrzyma dodatkowego wynagrodzenia rocznego również w przypadku wymierzenia mu kary dyscyplinarnej wydalenia z pracy lub ze służby oraz w przypadku rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia z jego winy.

Wysokość trzynastki

Dodatkowe wynagrodzenie roczne wynosi 8,5 % sumy wynagrodzenia za prace otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego, za który trzynastka przysługuje. Uwzględnia się przy tym:

• wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy,
• wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy,
• wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy przysługujące pracownikowi, który to podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy.

Należy mieć na względzie, iż w przypadku wspomnianych już pracowników jednostek sfery budżetowej, którym dodatkowe wynagrodzenie roczne przysługuje pomimo nie przepracowania co najmniej 6 miesięcy warunkujących nabycie prawa do wynagrodzenia rocznego, wysokość trzynastki ustala się proporcjonalnie do okresu przepracowanego u danego pracodawcy.

Konsekwencje niewypłacenia przez jednostki sfery budżetowej  tzw. trzynastek

W pewnych okolicznościach, zaniedbanie przez jednostki sfery publicznej obowiązku wypłacenia uprawnionym pracownikom dodatkowego wynagrodzenia rocznego może rodzić odpowiedzialność za naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Naruszenie bowiem przepisów związanych z ustalaniem prawa i wypłatą tzw. trzynastek może przyczynić się do zwiększenia wydatków z budżetu, choćby ze względu na konieczność uiszczenia odsetek za zwłokę w wypłaceniu dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Karą za naruszenie dyscypliny finansów publicznych może zostać obciążona osoba, która odpowiedzialna za wypłatę trzynastek w imieniu pracodawcy będącego jednostką sfery budżetowej. Do kar tych zalicza się upomnienie, naganę, kare pieniężną w wysokości do 3-krotności wynagrodzenia osoby odpowiedzialnej za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz zakaz pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi od 1 roku do 5 lat.