REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Centralizacja VAT - odpowiedzialność karnoskarbowa

AGP
Kałuża Dariusz
Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Centralizacja VAT
Centralizacja VAT

REKLAMA

REKLAMA

Centralizacja VAT oznacza, iż jednostka samorządu terytorialnego i jej jednostki organizacyjne będą traktowane jako jeden podatnik. Odpowiedzialność karna skarbowa spadnie na osoby kierujące JST oraz na skarbników.

Centralizacja VAT: nie można zapomnieć o odpowiedzialności karnej skarbowej

Wspólne rozliczenia sprawiają, że z VAT mogą mieć do czynienia osoby, które dotychczas zawodowo nie miały z nim styczności. To oznacza zwiększone ryzyko dla wójtów czy skarbników JST

REKLAMA

Wielokrotnie już omawiany wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie gminy Wrocław w kwestii uznania gminy oraz jej jednostek organizacyjnych (tj. jednostek budżetowych oraz zakładów budżetowych) za jednego podatnika VAT zmienił dotychczasową praktykę, która umożliwiała uznawanie jednostek organizacyjnych gminy za odrębnych podatników VAT. Powstała więc konieczność dostosowania sposobu rozliczania VAT w gminach przez wspólne rozliczenie gminy oraz jej jednostek organizacyjnych.

Polecamy książkę: VAT 2017. Komentarz

Tymczasem centralizacja działająca niepoprawnie, tj. generująca błędy lub nieprawidłowości, jest sporym ryzykiem dla osób odpowiedzialnych za rozliczenia podatkowe gminy. Specyfika funkcjonowania JST i ich złożoność organizacyjna nie pozwalają na szablonowe potraktowanie tego procesu. W związku z tym analizując poszczególne zagadnienia, należy zwrócić szczególną uwagę na aspekty odpowiedzialności karnej skarbowej osób zajmujących kierownicze stanowiska.

Winny także ten, kto kieruje

REKLAMA

Po centralizacji, gdy JST i jej jednostki organizacyjne będą traktowane jako jeden podatnik, deklaracje podatkowe składane będą przez daną jednostkę samorządu terytorialnego, a odpowiedzialność karna skarbowa spadnie na osoby kierujące JST i skarbników. Osoby te odpowiadają m.in. za gospodarowanie mieniem komunalnym i wykonanie budżetu.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Przechodząc na grunt kodeksu karnego skarbowego, należy wskazać, że zgodnie z art. 9 ust. 1 k.k.s. za sprawstwo odpowiada nie tylko ten, kto wykonuje czyn zabroniony sam albo wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, ale także ten, kto kieruje wykonaniem czynu zabronionego przez inną osobę lub wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, poleca jej wykonanie takiego czynu. Stosownie natomiast do par. 3 tego artykułu za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe odpowiada jak sprawca także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną.

Warto zwrócić uwagę na orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące tzw. zamiaru ewentualnego, czyli sytuacji, w której sprawca przewiduje możliwość popełnienia czynu zabronionego i na to się godzi. Zarówno zamiar bezpośredni, jak i ewentualny objęte są zakresem winy umyślnej. Otóż zgodnie z postanowieniem SN z 23 maja 2002 r. (sygn. akt V KKN 426/00) „powierzenie obowiązków w zakresie rozliczeń podatkowych fachowym osobom trzecim nie znosi samo przez się odpowiedzialności podatnika w sferze prawa karnego skarbowego, ale pod warunkiem udowodnienia, że miał on jednak świadomość możliwości wadliwego rozliczenia i godził się na rozliczenie niezgodne z przepisami prawa podatkowego”.

Automatyzm i brak dowodów

Przypisanie danej osobie odpowiedzialności karnej skarbowej wymaga udowodnienia pewnych przesłanek. Należy jednak wskazać, że postępowania karne skarbowe cechuje pewien automatyzm działania administracji podatkowej, utożsamiającej błąd w rozliczeniach (spowodowany np. błędem ludzkim lub niewłaściwą interpretacją przepisu) z istnieniem winy po stronie osób odpowiedzialnych. Istotnym problemem przy tego rodzaju postępowaniach są również trudności dowodowe na etapie postępowania przed sądem – częsty brak dostatecznie silnych dowodów wykazujących dochowanie należytej staranności, opieranie się wyłącznie na słabych dowodach z zeznań świadków. Pamięć ludzka często bowiem zawodzi i po kilku latach od danego zdarzenia może się okazać, że osoby bezpośrednio zaangażowane w dane czynności nie pamiętają okoliczności, w jakich zostały one podjęte. Konsekwencją udowodnienia danej osobie zamiaru bezpośredniego lub ewentualnego jest wydanie przez sąd wyroku skazującego, co z kolei implikuje wpis do Krajowego Rejestru Karnego.

Skazanie ma szczególne znaczenie w przypadku pracowników samorządowych. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1202) pracownikiem samorządowym zatrudnionym na podstawie wyboru (wójt, burmistrz, prezydent, starosta, marszałek) czy powołania (zastępca wójta, burmistrza, prezydenta, skarbnik gminy, powiatu czy województwa) nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.

Zachowanie procedur

Mając na uwadze perspektywę osób kierujących JST (wójt, burmistrz, prezydent, starosta, marszałek), jak i skarbników tych jednostek, związaną z odpowiedzialnością za rozliczenia, celowe jest usprawnienie procesu zarządzania dokumentacją przy centralizacji rozliczeń VAT przez wprowadzenie odpowiednich procedur. Pozwolą one wykazać osobom odpowiedzialnym, że została z ich strony zachowana należyta staranność, a zaistniałe zdarzenie jest wyłącznie wynikiem błędu, czyli nie ma winy. Zgodnie bowiem z art. 1 par. 3 kodeksu karnego skarbowego nie popełnia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu. Po wprowadzeniu centralizacji spora część pracowników będzie po raz pierwszy miała do czynienia z VAT. Takich pracowników niewątpliwie należy przeszkolić z VAT i procedur obowiązujących w danym samorządzie w zakresie tego podatku.

Odpowiednie przygotowanie pracowników, weryfikacja wiedzy tych osób oraz wdrożenie procedur pozwolą w przypadku prowadzenia postępowania karnego skarbowego na wykazanie należytej staranności osób zajmujących się rozliczeniami finansowymi JST, co z kolei przełoży się na brak odpowiedzialności karnej.

Nowy podział obowiązków

Centralizacja VAT w gminie wiąże się z nowym podziałem obowiązków pracowników pionu księgowego JST. Wynika to ze zwiększenia ilości zadań związanych z rozliczeniem VAT. Pamiętać dodatkowo należy o konieczności bieżącego śledzenia przepisów związanego z licznymi zmianami w zakresie VAT i reagowania na nie czy podnoszenia kompetencji pracowników pionu księgowego. Warto również rozważyć specjalizację określonych osób w zakresie prowadzenia rozliczeń VAT.

W związku z powyższym kluczowe jest przeprowadzenie analizy kompetencji pracowników, a w dalszej kolejności wyrównanie ich poziomu kompetencyjnego – szkolenia merytoryczne, a przy strukturze kilkunastoosobowej – celowe jest wyłonienie funkcji eksperta VAT dla JST (odpowiedzialnego za rozwiązywanie nietypowych kwestii oraz śledzenia zmian).

Zaznaczyć należy, że równie ważna jest wiedza merytoryczna w zakresie samego VAT, jak i procedura jego rozliczania w danej JST. Najważniejszym celem jej wdrożenia jest określenie i stosowanie obowiązków dotyczących rozliczania VAT w gminie, obiegu dokumentów między jednostkami organizacyjnymi a gminą oraz rozgraniczenie odpowiedzialności za błędy w zakresie rozliczeń podatkowych gminy z tytułu VAT wynikającej z nieprzestrzegania procedur funkcjonujących w gminie.

Polecamy serwis: VAT

Ograniczanie błędów

Wdrożenie procedur dotyczących rozliczenia VAT jest bardzo ważne z wielu względów. Przede wszystkim w sposób jasny i wyraźny określa prawa i obowiązki jednostek organizacyjnych. Drugim bardzo ważnym argumentem jest to, że pozwala na ograniczenie ryzyka występowania błędów w rozliczeniach. I wreszcie, co z punktu widzenia zarządzających JST jest najbardziej istotne, odpowiednie przygotowanie i zaimplementowanie procedur pozwala ograniczyć możliwość ponoszenia odpowiedzialności karnej skarbowej przez wójta, burmistrza, prezydenta oraz skarbnika.

Dlaczego odpowiednie zorganizowanie i wprowadzenie procedur jest bardzo ważne? Należy ponownie podkreślić, że po dokonaniu centralizacji za wszelkie nieprawidłowości w zakresie VAT odpowiedzialność będzie ponosiła gmina oraz osoby podpisujące deklarację VAT.

O ile w przypadku służb księgowych zatrudnionych bezpośrednio w urzędzie danego miasta wójtowie, burmistrzowie, prezydenci i skarbnicy mają pewne rozeznanie co do doświadczenia i umiejętności w zakresie rozliczania VAT, to w sytuacji, gdy nagle JST rozlicza się dodatkowo wraz z kilkudziesięcioma innymi jednostkami organizacyjnymi, pojawia się zwiększone ryzyko zaistnienia nieprawidłowości. Wówczas to właśnie wójtowie, burmistrzowie, prezydenci i skarbnicy przyjmują na swoje barki za nie odpowiedzialność.

Wynik w aktach osobowych

Aby odpowiednio przygotować centralizację rozliczeń VAT i zapewnić sobie swojego rodzaju zabezpieczenie przed zarzutem niedopełnienia należytej staranności, celowe jest przeszkolenie całego personelu zajmującego się VAT, przy czym szkolenie powinno zostać zakończone sprawdzeniem umiejętności danego pracownika, a wynik sprawdzianu powinien znaleźć się w aktach osobowych. Drugą bardzo istotną rzeczą jest opracowanie i wdrożenie procedur opisanych powyżej. W przypadku wszczęcia postępowania przez organy skarbowe, jeśli istnieją procedury, można z łatwością zweryfikować, kto i na jakim etapie zobowiązany był do dokonania odpowiedniej czynności związanej z rozliczeniem VAT. Co więcej, pokazując organom podatkowym, że w danej jednostce są opracowane i wdrożone procedury, można wykazać należytą staranność w celu prawidłowego rozliczenia VAT. To powoduje, że nie ma podstaw do przedstawienia wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi czy skarbnikowi zarzutu działania w zamiarze bezpośrednim czy też ewentualnym popełnienia przestępstwa skarbowego. Opracowanie i wdrożenie odpowiednich procedur jest zatem pewnym instrumentem chroniącym osoby odpowiedzialne za rozliczenia finansowe jednostki samorządu terytorialnego.

Czynności, jakie należy przeprowadzić, przystępując do przygotowania odpowiednich procedur:

● Analiza wykonywania przez jednostki organizacyjne JST czynności objętych zakresem VAT – na tym etapie następuje określenie jednostek organizacyjnych, których działalność będzie uwzględniana przy rozliczeniach gminy;

● Analiza kompetencji pracowników jednostek organizacyjnych w zakresie VAT, czyli określenie ich poziomu merytorycznego oraz wdrożenie specjalizacji w preferowanych obszarów finansowo-księgowych;

● Wybór modelu centralizacji rozliczeń – chodzi o określenie sposobu przeprowadzenia centralizacji;

● Określenie procedur dotyczących centralizacji rozliczeń VAT – zmierza do określenia zasad rozliczenia VAT w gminie, procesu przekazywania informacji i dokumentów, odpowiedzialności poszczególnych jednostek występujących w procesie;

● Szkolenia z zakresu VAT oraz procedur rozliczenia VAT – celem tego etapu jest zaktualizowanie wiedzy pracowników w zakresie VAT oraz ich roli w procesie księgowym, a także przekazanie pracownikom wiedzy na temat funkcjonowania nowego modelu rozliczeń VAT oraz ich obowiązków;

● Procedury ograniczające ryzyko odpowiedzialności k.k.s. za błędy w rozliczeniach podatkowych – ich celem jest wdrożenie rozwiązań mających ograniczyć ryzyko odpowiedzialności włodarzy gminy oraz skarbnika za ewentualne błędy w prowadzonych rozliczeniach.

AGP

Procedury związane z centralizacją VAT określają wiele elementów. Najważniejsze z nich to:

● obieg dokumentów pomiędzy jednostkami organizacyjnymi a gminą (np. sposób opisywania dokumentów wpływających do jednostki – daty odbioru),

● sposoby ewidencjonowania sprzedaży świadczeń przez jednostkę organizacyjną.

● terminy na wykonywanie poszczególnych czynności związanych z rozliczeniem VAT (np. terminy na przekazanie danych do gminy),

● zakres czynności wykonywanych przez jednostki organizacyjne gminy w zakresie rozliczeń z tytułu VAT (np. obowiązek przygotowania rejestrów VAT dla danej jednostki),

● zakres oraz obszary odpowiedzialności ponoszonej przez pracowników jednostek organizacyjnych gminy (np. obszary związane z prawidłowym przygotowywaniem rejestrów VAT),

● zakres kompetencji dyrektorów bądź kierowników jednostek organizacyjnych oraz osób im podległych,

AGP

Dariusz Kałuża

 radca prawny w dziale doradztwa podatkowego KPMG w Polsce

Polecamy w INFORRB:

Jak szkoła powinna określać prewspółczynnik

Czy udostępnianie lokali użytkowych przez gminę podlega VAT

Czy stosować prewspółczynnik przy odliczaniu VAT za media odsprzedawane najemcom

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Od 1 kwietnia 2024 r. 128 799 zł jednorazowego odszkodowania i 1431 zł za procent uszczerbku na zdrowiu [wypadki przy pracy]

    Monitor Polski: obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wysokości kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, które będą obowiązywały od 1 kwietnia 2024 r. do 31 marca 2025 r.

    Od 1 marca świadczenie wyniesie 336,36 zł. Ważniejsze, ze Senat chce objąć nim samorządowców sprzed 1990 r.

    Skrócenie do 7 lat okresu pełnienia funkcji sołtysa uprawniającego do otrzymania świadczenia i przyznanie świadczeń dla sołtysów pełniących funkcję przed 1990

    Każda pensja w budżetówce ma być wyższa o 20% (i więcej) od pensji minimalnej dla "wszystkich". Na dziś 5090 zł. Tego chcą związkowcy

    Pensja minimalna w budżetówce ma być wyższa o 20% od pensji minimalnej dla "wszystkich". Tego chcą związkowcy ze "Związkowa Alternatywa".

    Trzeba określić maksymalny poziom wynagrodzeń zasadniczych pracowników

    W regulaminach wynagrodzenie zasadnicze ustala się dla danego stanowiska pracy widełkowo – z podaniem kwoty minimalnej i maksymalnej.

    REKLAMA

    Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne to odpowiednik emerytur pomostowych. Ile osób je pobiera?

    W grudniu 2023 r. świadczenia kompensacyjne pobierało 13,1 tys. osób, a przeciętna wysokość "kompensówki" wynosiła 3617,29 zł. Tak wynika z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

    Nowe Standardy - Global Internal Audit Standards™

    Nowe Standardy mówią jasno – jako audytorzy jesteśmy częścią organizacji, i – oczywiście zachowując pełen obiektywizm – pomagamy jej osiągnąć właściwe cele.

    Roczne sprawozdanie o udzielonych zamówieniach a likwidacja gminnej jednostki budżetowej

    Na jakim podmiocie ciąży obowiązek złożenia rocznego sprawozdania o udzielonych zamówieniach w przypadku likwidacji gminnej jednostki budżetowej?

    Ustawa budżetowa na 2024 rok bez poprawek Senatu. Trafi teraz do podpisu Prezydenta

    Prezydent RP może podpisać ustawę budżetową, ewentualnie - zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego o ocenę zgodności jej zapisów z ustawą zasadniczą.;

    REKLAMA

    Samorządy mogą odetchnąć – w 2024 roku nie będzie obowiązkowego KSeF

    Wdrożenie KSeF budzi wiele emocji, a szczególnie dużo jest ich w jednostkach budżetowych objętych centralizacją. Z uwagi na ich szczególną strukturę, wdrożenie KSeF wiązałoby się w ich przypadku z jeszcze większymi komplikacjami, niż u pozostałych podatników.

    To już ostatni dzień na złożenie części A sprawozdania SP-1. Sprawdź czy wiesz jakie dane w nim wykazać.

    Sprawozdanie SP-1, czyli sprawozdanie w zakresie podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego na stałe weszło do katalogu sprawozdawczości budżetowej. Trzeba poświęcić mu uwagę dwa razy w roku. Po raz pierwszy już w styczniu, bo wójt, burmistrz lub prezydent miasta, jako organy podatkowe właściwe w sprawach podatku od nieruchomości, podatku rolnego oraz podatku leśnego mają obowiązek złożyć część A sprawozdania w terminie do 10 stycznia.

    REKLAMA