Opłaty za usuwanie pojazdów a VAT

Usuwanie źle zaparkowanych pojazdów przez miasto na prawach powiatu nie podlega VAT

Miasto – podatnik VAT czynny – realizuje zadanie usuwania i przechowywania usuniętych samochodów na parkingu strzeżonym, pobierając za to opłaty. Stanowią one dochód własny powiatu. Czy opłaty za usuwanie pojazdów i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym podlegają VAT?

VAT-owi zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez „podatników VAT” i są wykonywane w ramach działalności gospodarczej.

Polecamy książkę: VAT 2017. Komentarz

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą (...) bez względu na cel lub rezultat takiej działalności (zob. art. 15 ust. 1 ustawy o VAT). Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. W jej zakres wchodzą w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych (art. 15 ust. 2 ustawy o VAT).

Stosownie do art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Organy władzy publicznej oraz urzędy obsługujące te organy są wyłączone z kręgu podatników podatku od towarów i usług, wyłącznie przy wykonywaniu czynności nałożonych przepisami prawa, dla realizacji których zostały powołane. Jest to wyłączenie podmiotowo-przedmiotowe. Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności. Czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników podatku od towarów i usług, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenia usług podlegają opodatkowaniu tym podatkiem. VAT płaci więc również organ władzy publicznej oraz urząd obsługujący ten organ, jeżeli w stosunku do określonej czynności lub transakcji zachowuje się jak podmiot gospodarczy. A zatem wyłączenie z grona podatników organów władzy publicznej jest możliwe tylko wtedy, gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji państwowych np. w zakresie administracji, sądownictwa, obrony narodowej.

Powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym t.j. Dz.U. nr 91 poz. 578 ), m.in. w zakresie: transportu zbiorowego i dróg publicznych oraz porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli (zob. art. 4 ust. 1 pkt. 6 i pkt. 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (t.j. Dz.U nr 16 poz. 95). Ustawy mogą określać niektóre sprawy należące do zakresu działania powiatu jako zadania z zakresu administracji rządowej, wykonywane przez powiat (art. 4 ust. 4 ustawy o samorządzie terytorialnym).

Z przedstawionego stanu wynika, że miasto na prawach powiatu realizuje zgodnie z przepisami Prawa o ruchu drogowym w zakresie usuwania i przechowywania usuniętych pojazdów na parkingu pobierając za te czynności opłaty.

Analiza przepisów ustawy o VAT, ustawy o samorządzie powiatowym oraz Prawa o ruchu drogowym przemawia za twierdzeniem, że przedmiotowe czynności (tj. usuwanie i przechowywanie usuniętych pojazdów na parkingu strzeżonym), za które pobierane są opłaty, należą do kategorii spraw z zakresu administracji publicznej, które zostały nałożone stosownymi przepisami prawa. A zatem w zakresie, w jakim realizowane są zadania z zakresu administracji rządowej, nałożone odrębnymi przepisami prawa, zastosowanie znajduje art. 15 ust. 6 ustawy o VAT i miasto na prawach powiatu w stosunku do tych czynności nie występuje w charakterze podatnika VAT, pomimo, że jest posiada status podatnika VAT czynnego.

Czynności te mają bowiem charakter publicznoprawny. Pobieranie zatem przez miasto na prawach powiatu przedmiotowych opłat nie wynika z zawartych umów cywilnoprawnych, a stanowi wymóg nałożony przez przepisy prawa. Podsumowując, pobieranie opłat za usuwanie pojazdów i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym, jest formą sprawowania władztwa publicznego i nie podlega VAT. Pogląd ten podzielają organy podatkowe (interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 25 listopada 2015 r., IBPP1/4512-723/15/AW). ©?

Auto jest usuwane z drogi na koszt właściciela m.in. w przypadku:

● pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu;

● nieokazania przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie, jeżeli pojazd ten jest zarejestrowany w kraju, o którym mowa w art. 129 ust. 2 pkt 8 lit. c Prawa o ruchu drogowym;

● przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego, chyba że istnieje możliwość skierowania pojazdu na pobliską drogę, na której dopuszczalny jest ruch takiego pojazdu;

● pozostawienia pojazdu nieoznakowanego kartą parkingową, w miejscu przeznaczonym dla pojazdu kierowanego przez osoby wymienione w art. 8 ust. 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym, np. osoby niepełnosprawne;

● pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela;

● kierowania nim przez osobę nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami albo której zatrzymano prawo jazdy i nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu poprzez przekazanie go osobie znajdującej się w nim i posiadającej uprawnienie do kierowania tym pojazdem, chyba że otrzymała ona pokwitowanie, o którym mowa w art. 135 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym (art. 130a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym).

Marcin Łukasiewicz

specjalista z zakresu podatków

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2016 r. nr 710).

Ustawa z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.).

Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1445 ze zm.).

Polecamy serwis: Podatki