Kategorie

Przygotowanie projektu budżetu JST na 2014 rok

Longin Mażewski
Projekt budżetu JST na 2014 r. /Fot. Fotolia
Projekt budżetu JST na 2014 r. /Fot. Fotolia
Fotolia
Zbliża się termin przedstawienia projektów uchwał budżetowych na 2014 rok. Będzie to pierwszy samorządowy budżet uwzględniający nowy wskaźnik zadłużenia.

Do 15 listopada 2013 r. zarząd jednostki samorządu terytorialnego (JST) sporządza i przedkłada organowi stanowiącemu JST (dalej: rada) i regionalnej izbie obrachunkowej (RIO) projekt uchwały budżetowej wraz z uzasadnieniem oraz inne materiały określone w uchwale rady w sprawie trybu prac nad projektem uchwały budżetowej, czyli w tzw. uchwale proceduralnej (art. 238 ust.1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych; dalej: u.f.p.). Uchwała proceduralna określa w szczególności:

  • wymaganą szczegółowość projektu budżetu,
  • terminy obowiązujące w toku prac nad projektem uchwały budżetowej,
  • wymogi dotyczące uzasadnienia i materiały informacyjne, które zarząd powinien przedłożyć radzie wraz z projektem uchwały budżetowej.

Uchwała proceduralna podlega ocenie RIO pod względem zgodności z prawem.

Natomiast inicjatywa w sprawie sporządzenia projektu uchwały budżetowej, jak również jej zmiany, przysługuje wyłącznie zarządowi JST, czyli wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta, zarządowi powiatu i województwa (dalej: zarząd). Opracowując projekt uchwały budżetowej, należy pamiętać o wymogu zgodności tego projektu z wieloletnią prognozą finansową JST (WPF).

Uchwałę budżetową na przyszły rok radni muszą przyjąć najpóźniej do 31 stycznia 2014 r.

Uchwałę budżetową rada powinna przyjąć przed rozpoczęciem roku budżetowego, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach, nie później niż do 31 stycznia roku budżetowego. Po upływie tego terminu rada traci kompetencję do uchwalenia budżetu. W takim przypadku RIO do końca lutego roku budżetowego ustala budżet JST w zakresie zadań własnych oraz zadań zleconych. Do dnia ustalenia budżetu przez RIO podstawą gospodarki finansowej jest projekt uchwały budżetowej przygotowany przez zarząd JST.

W przypadku uchwały budżetowej, która jeszcze nie weszła w życie, a celowa wydaje się jej zmiana, rada może dokonać zmiany takiej uchwały. Nie ma przepisów tego zakazujących. Należy jednak mieć na uwadze, że zmiany dokonywane w okresie vacatio legis powinny mieć uzasadnienie. Dotyczy to zwłaszcza okoliczności przemawiających za zmianą. Celem vacatio legis jest bowiem wykluczenie sytuacji zaskoczenia po stronie adresatów norm prawnych oraz umożliwienie im dostosowania swoich zachowań do nowej regulacji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 lutego 2004 r., sygn. akt K 12/03).

Zobacz również serwis: Sprawozdawczość

Wskaźniki zadłużenia a projekt budżetu

W art. 242 i 243 u.f.p. określono formalnoprawne ograniczenia możliwości zaciągania zobowiązań finansowych przez samorządy. Od roku 2011 obowiązuje określona w art. 242 u.f.p. zasada zrównoważenia budżetu w zakresie wydatków bieżących, przewidująca, że planowane i wykonane wydatki bieżące nie mogą przekroczyć wielkości dochodów bieżących. Zasada ta została częściowo złagodzona dzięki wprowadzeniu możliwości finansowania deficytu w części wydatków bieżących nadwyżką budżetową z lat ubiegłych i tzw. wolnymi środkami, rozumianymi jako nadwyżka środków finansowych na rachunku bieżącym budżetu wynikająca z rozliczeń wyemitowanych wcześniej papierów wartościowych, zaciągniętych kredytów i pożyczek z lat ubiegłych.

Natomiast reguła wydatkowa określona w art. 243 u.f.p. będzie obowiązywać od 1 stycznia 2014 r. Wiąże ona m.in. możliwość uchwalenia budżetu od spełnienia wskaźnika opartego na danych charakteryzujących sytuację finansową jednostki w okresie trzech lat poprzedzających rok budżetowy, w szczególności pod względem możliwości wypracowania nadwyżki budżetowej umożliwiającej obsługę istniejącego i planowanego zadłużenia.

Jednostka, która nie będzie w stanie spełnić wymaganego wskaźnika, nie będzie mogła uchwalić swojego budżetu.

Artykuł 243 ust. 3 u.f.p. zawiera wyłączenia od stosowania tych ograniczeń, dotyczące:

  1. spłat zobowiązań finansowych zaciągniętych w związku z umową zawartą na wykonanie programu czy projektu finansowanego z udziałem środków pochodzących z Unii Europejskiej, z wyłączeniem odsetek od tych zobowiązań,
  2. poręczeń i gwarancji udzielonych samorządowym osobom prawnym realizującym zadania samorządów w ramach programów finansowanych ze środków UE.

Zgodnie z ustawą z 7 grudnia 2012 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (dalej: nowelizacja ustawy o finansach publicznych), do limitu zadłużenia nie zalicza się także wyemitowanych obligacji na rynkach zagranicznych przed dniem wejścia w życie u.f.p., czyli przed 1 stycznia 2010 r. Ponadto, na podstawie art. 36 nowelizacji ustawy o finansach publicznych, z limitu zadłużenia można też wyłączyć wydatki bieżące ponoszone na spłatę przejętych zobowiązań samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej przekształconego na podstawie ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Na początku września 2013 r. premier Donald Tusk zapowiedział też zmianę art. 243 u.f.p., aby samorządy realizujące projekty unijne nie były w ogóle objęte rygorami tego przepisu. Nie sprecyzowano jednak sposobu zrealizowania tej obietnicy.

Niespełnienie zasad określonych w art. 242 lub 243 u.f.p. powoduje, że rada nie może uchwalić budżetu na rok 2014. W takim przypadku RIO uchwali zastępczy plan finansowy, niezastępujący jednak w pełni uchwały budżetowej. Będzie on zawierać jedynie plan dochodów i wydatków na obowiązkowe zadania własne i zadania zlecone JST, nie będzie natomiast zawierać przychodów i rozchodów budżetu.

Sytuacja niemożności uchwalenia budżetu może spowodować zagrożenie realizacji zadań publicznych przez organy JST, w związku z czym powinna stanowić przesłankę do rozważenia zastosowania środków nadzoru wynikających z ustaw ustrojowych. Środki te określono w art. 96 i 97 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 83 i 84 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz art. 84 i 85 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie wojewódzkim.

Polecamy także: Szczególne zasady rachunkowości budżetów jednostek samorządu terytorialnego

Założenia polityki finansowej na rok 2014

Przygotowując projekty budżetów JST, należy pamiętać o kilku kwestiach. W 2014 roku na poziom dochodów budżetu samorządowego powinna mieć wpływ przewidywana przez rząd poprawa kondycji polskiej gospodarki. W przyszłym roku przewiduje się przyspieszenie realnego tempa wzrostu PKB o 1 pkt proc., z 1,5% przewidywanego w roku 2013 do 2,5% w roku 2014, co stwarza szanse – w przypadku spełnienia tych prognoz – na odnotowanie realnego wzrostu dochodów budżetów samorządowych. Należy jednak brać pod uwagę zagrożenie niewykonania planowanych dochodów silnie uzależnionych od dobrej koniunktury, przede wszystkim z podatków dochodowych (PIT i CIT), podatku od czynności cywilnoprawnych oraz dochodów z gospodarowania mieniem komunalnym, w głównej mierze z jego sprzedaży. Czynnikami oddziałującymi na wzrost dochodów z PIT w roku 2014 będą m.in. systemowe zmiany wprowadzone w 2013 roku w zakresie:

  • braku waloryzacji obowiązujących progów podatkowych,
  • braku waloryzacji ustawowych zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodów i kwoty zmniejszającej podatek,
  • znacznego ograniczenia ulgi z tytułu użytkowania internetu.

Także w zakresie wpływów z CIT w roku 2014 na poziom dochodów samorządowych korzystnie będą oddziaływać zmiany dotyczące wprowadzenia opodatkowania spółek komandytowo-akcyjnych, jak również wyłączenie z prawa do korzystania ze zwolnienia od tego podatku dywidend i innych dochodów (przychodów) z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, podlegające odliczeniu w spółce wypłacającej. W celu zminimalizowania ryzyka warto jednak na bieżąco monitorować poziom pozyskiwania dochodów z podatków dochodowych.

Wśród zagrożeń dla budżetów JST można wskazać problem wynagrodzeń. W roku 2014 rząd planuje kontynuację zamrożenia funduszu wynagrodzeń w jednostkach sektora finansów publicznych, z wyłączeniem sektora samorządowego. Może to więc spowodować w samorządach presję na podwyżki pensji.

Ważnym źródłem dochodów są także podatki i opłaty lokalne. Przy podejmowaniu uchwał w sprawie ustalania stawek podatków i opłat należy pamiętać o obowiązku uchwalenia ich i ogłoszenia przed rozpoczęciem roku kalendarzowego, w którym mają zacząć obowiązywać nowe stawki. Należy przy tym zwrócić uwagę na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie zwracał uwagę na konieczność zachowania odpowiednio długiej vacatio legis zawsze wówczas, gdy przepisy podatkowe zmieniane są na niekorzyść podatnika. W przypadku uchwalenia lub ogłoszenia uchwał w sprawie podatków i opłat lokalnych w dzienniku urzędowym wojewody w trakcie roku kalendarzowego, w którym mają obowiązywać, zaskarżenie ich przez podatnika zawsze powoduje ich wzruszenie przez organ nadzoru.

Regionalne izby obrachunkowe zalecają podjęcie uchwał w sprawie podatków i opłat lokalnych niezwłocznie po ukazaniu się obwieszczenia Ministra Finansów w sprawie górnych granic stawek kwotowych tych danin oraz komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie średniej ceny skupu żyta i średniej ceny sprzedaży drewna, czyli pod koniec października lub na początku listopada.

Wysokość długu jako zagrożenie

Zadłużenie samorządów stanowi zagrożenie nie tylko dla uchwalenia budżetu ze względu na obowiązek spełnienia ustanowionych w art. 242–243 u.f.p. wskaźników ostrożnościowych. Zagrożeniem jest także wysokość zadłużenia, która wprawdzie najczęściej mieści się w wymogach ustawowych, ale jego bieżąca obsługa może stanowić coraz większy problem.

Znaczna część zadłużenia dotyczy finansowania zadań inwestycyjnych, w większości z dużym dofinansowaniem ze środków UE. Sytuacja ta powoduje, że wykazywane oficjalne wskaźniki zadłużenia nie są alarmujące, gdyż zobowiązania dotyczące projektów unijnych nie są wliczane do wskaźników ostrożnościowych. Przykładem może być Gdańsk, w którym oficjalny wskaźnik zadłużenia w roku 2011 wynosił 54,16% dochodów budżetu, a wskaźnik obejmujący całość zadłużenia kształtował się na poziomie 64,25%.

Inwestycje realizowane przez samorządy dotyczą przede wszystkim szeroko rozumianej infrastruktury umożliwiającej wykonywanie nałożonych na nie zadań. Dochody bezpośrednie pozyskiwane z tych inwestycji najczęściej nie są w stanie sfinansować pełnych kosztów obsługi zaciągniętego długu (rata kapitałowa i odsetki). Istnieje możliwość pozyskania odpowiednich środków w przypadku świadczenia usług odpłatnych (np. kanalizacja, wodociągi, transport publiczny), ale nie jest możliwe obciążanie np. użytkowników samorządowych dróg publicznych. Ten aspekt powinien więc być brany pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o inwestycjach.

Problem obsługi zadłużenia JST najprawdopodobniej nie będzie jeszcze dotyczył roku 2014, ale niezbędne jest podjęcie przez władze samorządowe prac nad opracowaniem realnego planu spłaty zadłużenia. Według danych za II kwartał 2013 r. zadłużenie JST wyniosło 66 553 mln zł, co stanowiło 34,7% planowanych dochodów ogółem i było o 3,3% wyższe od zadłużenia w analogicznym okresie roku ubiegłego.

Podstawy prawne:

O zapowiadanych przez premiera Donalda Tuska zmianach w nowym wskaźniku zadłużenia JST pisaliśmy w GSiA nr 18 z 2013 roku w artykule „Zmiany w indywidualnym wskaźniku zadłużenia”.

Chcesz dowiedzieć się więcej, skorzystaj z naszych programów >>
INFORLEX Klasyfikacja Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
INFORLEX Klasyfikacja Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
Tylko teraz
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    29 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Projekt budżetu na 2022 rok przyjęty przez rząd

    Budżet 2022 - Rada Ministrów przyjęła projekt. Zakłada on, że dochody budżetu państwa wyniosą 481,4 mld zł a wydatki - 512,4 mld zł. Deficyt ma wynieść nie więcej niż 30,9 mld zł.

    Podwyżka dla policji, straży pożarnej i granicznej 2022

    Podwyżka dla policji, straży pożarnej i granicznej od 1 stycznia 2022. Ile wyniesie?

    Twórca na etacie a koszty uzyskania przychodów

    Nie ma przeszkód, aby w ramach stosunku pracy lub innego pokrewnego stosować, obok „zwykłych” kosztów pracowniczych, także tzw. koszty autorskie wynoszące 50% przychodu. Zdarza się to szczególnie często w instytucjach kultury. Jednak aby to było możliwe, trzeba spełnić warunki wskazywane zarówno przez fiskusa, jak i orzecznictwo sądowe.

    Podejrzenie nieprawidłowego korzystania ze zwolnienia lekarskiego podstawą do kontroli pracodawcy

    Pracodawca jest zobowiązany przeprowadzać kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich przez ubezpieczonych. Czynności kontrolne podejmuje przede wszystkim w przypadku, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie niewłaściwego korzystania z absencji pracownika.

    Rada gminy jest właściwa do przekazywania petycji innym organom

    Organem uprawnionym do kwalifikacji petycji i przekazania jej organowi właściwemu do rozpatrzenia jest rada gminy. Przysługujących jej w tym zakresie kompetencji nie może scedować na inne podmioty - np. na przewodniczącego rady gminy.

    Obowiązek stosowania oznaczenia TP

    Czy należy oznaczać symbolem TP fakturę wystawioną na czynsz za stację uzdatniania wody dla spółki gminnej pn. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Z. sp. z o.o.?

    Jak zaklasyfikować wydatki gminy na nagrodę za wskazanie sprawcy dewastacji mienia

    Gmina planuje ująć w planie finansowym wydatek na nagrodę za wskazanie sprawcy dewastacji mienia komunalnego. Czy tego typu wydatek jest zgodny z klasyfikacją wydatków budżetowych i nie będzie stanowił przekroczenia dyscypliny finansów publicznych?

    Zmiany w wynagrodzeniach pracowników samorządowych od 1 października 2021 r.

    Zmiany w wynagrodzeniach pracowników samorządowych – nowe stawki w kategoriach zaszeregowania. Zmiany wejdą w życie 1 października 2021 r.

    Dodatek wyjazdowy dla ratowników medycznych

    Dodatek wyjazdowy dla ratowników medycznych. W porozumieniu, które zawarliśmy z protestującymi, przywróciliśmy tzw. dodatek wyjazdowy – poinformował w środę wiceminister zdrowia Waldemar Kraska.

    Jaki VAT od umowy z biegłym sądowym zawartej przez gminę?

    Jako gmina chcemy powołać biegłego wpisanego na listę biegłych sądowych do wydania opinii. Czy czynności takiej osoby, która nie prowadzi działalności gospodarczej, stanowią działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, dlatego podlegają opodatkowaniu VAT?

    140 mln zł dla samorządów w związku z powrotem dzieci do szkół

    17 września 2021 r. Ministerstwo Finansów przekaże na rachunki JST ponad 140 mln zł z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na działania edukacyjne.

    Kiedy stosować oznaczenie TP w spółce będącej własnością gminy

    Nasza Spółka jest własnością Gminy w 100%. Zajmujemy się głównie dostawą wody i odbiorem ścieków. Forma prawna: Sp. z o.o. Od 01.07.2021 r. nie będziemy już oznaczać symbolem TP w JPK_VAT-7 transakcji dotyczących dostaw towarów oraz świadczenia usług, gdy powiązanie wynika wyłącznie z powiązania z naszym właścicielem tj. Gminą (gdyż jest to jednostka samorządu terytorialnego). Nie będziemy już oznaczać symbolem TP w JPK_VAT-7 transakcji dotyczących Burmistrza Gminy gdyż jest to powiązanie z jednostką samorządu terytorialnego. Natomiast uważamy, że mamy obowiązek oznaczenia „TP” nadal transakcji sprzedaży gdy nabywcą jest członek Zarządu Spółki, członek Rady Nadzorczej Spółki, prokurent Spółki, oraz członkowie rodzin ww. podmiotów (tj. w stosunku do małżonków oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia). Czy stanowisko naszej Spółki jest wg Państwa prawidłowe?

    Zastępstwo za pracownika przebywającego na urlopie macierzyńskim

    Jak dokonać przesunięcia pracownika samorządowego na zastępstwo za pracownika przebywającego na urlopie macierzyńskim?

    Polski Ład a finanse gmin - co się zmieni?

    Polski Ład a finanse gmin. 8 września Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o wsparciu jednostek samorządu terytorialnego (JST) w związku z Programem Polski Ład, przedłożony przez ministra finansów, funduszy i polityki regionalnej. Ministerstwo Finansów uważa, że zmiany, które wprowadzi Polski Ład przełożą się na sytuację finansową samorządów. Dlatego zostaną wprowadzone rozwiązania stabilizujące i wzmacniające finanse JST.

    Podwyżki dla funkcjonariuszy służb mundurowych 2022

    Podwyżki dla służb mundurowych 2022. Od 1 stycznia 2022 r. mają wzrosnąć wynagrodzenia funkcjonariuszy. O ile?

    Protest ratowników i środowisk medycznych

    Protest ratowników i środowisk medycznych. Czy będą podwyżki dla medyków?

    Dochody jednostek samorządu terytorialnego - projekt zmian

    Dochody jednostek samorządu terytorialnego. W wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano założenia projektu ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw. Nowe przepisy mają w szczególności umożliwić zrekompensowanie gminom ubytku dochodów spowodowanego wdrożeniem zmian podatkowych (głównie w PIT) w ramach tzw. Polskiego Ładu. Co się zmieni w dochodach samorządowych?

    Ile jesteśmy winni instytucjom oświaty?

    Krajowy Rejestr Długów przeanalizował, ile jesteśmy winni instytucjom oświaty. Wśród dłużników oprócz studentów i absolwentów są też przedsiębiorcy.

    Projekt budżetu państwa na 2022 rok - dochody

    Dochody budżetu w 2022 r. wyniosą 475,6 mld zł i będą wyższe od przewidywanych dochodów uzyskanych w roku 2021 o 0,4 proc. W ujęciu realnym dochody budżetu spadną o 2,8 proc. – wynika z projektu ustawy budżetowej na 2022 r.

    Polski Ład - rekompensaty dla samorządów

    Polski Ład - rekompensaty dla samorządów. Z wyliczeń Ministerstwa Finansów wynika, że zmiany podatkowe wprowadzane Polskim Ładem będą kosztować samorządy ok. 150 mld zł w ciągu 10 lat. Trwają prace nad rozwiązaniami legislacyjnymi, które mają te straty zrekompensować. Proponowane zmiany to gwarancja dochodów i subwencja rozwojowa dla aktywnych inwestycyjnie gmin. W efekcie dochody jednostek samorządu terytorialnego (JST) mają być o ok. 10 proc. wyższe niż prognozowane. – Zarówno w trakcie pandemii, jak i obecnie samorządy bardzo dobrze poradziły sobie, jeżeli chodzi o stronę budżetową – mówi Sebastian Skuza, wiceminister finansów.

    Czy nauczyciele masowo uciekają na emerytury?

    Od czasów pandemii spada liczba nauczycieli odchodzących na emeryturę i świadczenia kompensacyjne. Tak wynika z danych ZUS.

    Rower publiczny jednak z odliczeniem VAT

    Prawo do odliczenia VAT od inwestycji w system rowerów publicznych od kilku lat było źródłem sporów pomiędzy gminami (miastami) a organami podatkowymi.

    Powołanie dyrektora gminnej biblioteki publicznej

    Powołanie dyrektora gminnej biblioteki publicznej. Osoba została powołana na stanowisko dyrektora gminnej biblioteki. Zgodnie z ustawą o prowadzeniu i organizowaniu działalności kulturalnej wójt gminy wysłał prośbę do kilku stowarzyszeń o wydanie opinii. Jednak nie otrzymał informacji zwrotnej od żadnego stowarzyszenia. Czy w przypadku braku odpowiedzi ze strony stowarzyszenia można uznać, że opinia jest pozytywna?

    Przekształcenie zakładu komunalnego w spółkę - czy to przejęcie zakładu pracy

    Gminne jednostki organizacyjne realizujące zadania komunalne, każda w wąskim zakresie, z początkiem przyszłego roku mają zostać przekształcone w spółkę prawa handlowego. Dotychczasowi dyrektorzy przekształcanych zakładów komunalnych mają stać się kierownikami poszczególnych komórek organizacyjnych w nowo powołanej spółce gminnej.

    Dodatek terenowy pracownika socjalnego za czas choroby i innych nieobecności w obliczeniach

    Dodatek terenowy pracownika socjalnego. Jak obliczyć kwotę dodatku, jeżeli pracownik nie przepracował całego miesiąca z innego powodu niż choroba? Czy kwotę dodatku dzieli się przez liczbę dni w danym miesiącu, czy przez liczbę godzin do przepracowania w danym miesiącu? Czy dodatek powinien być wypłacony w całości, w sytuacji gdy pracownik przebywa część miesiąca na zwolnieniu lekarskim?