Kategorie

Dopuszczalność zawarcia ugody w nowym Prawie zamówień publicznych

Dopuszczalność zawarcia ugody w nowym Prawie zamówień publicznych./ fot. Shutterstock
Polski ustawodawca od kilku lat bardzo aktywnie zachęca strony postępowań sądowych do polubownego rozwiązywania sporów, w szczególności promując ugody sądowe oraz mediację.

Tendencja ta, jest wyraźnie widoczna w kolejnych nowelizacjach Kodeksu postępowania cywilnego[1] i odnajduje swoje uzasadnienie w zaletach powołanych instytucji. Zawarcie ugody przed sądem lub mediatorem pozwala na szybkie i na ogół tanie zakończenie sporu, a w konsekwencji uzyskanie rozstrzygnięcia, które z dużą dozą prawdopodobieństwa, będzie honorowane przez wszystkie strony. Uczestnicy sporu na ogół bowiem godzą się ponosić konsekwencje rozwiązania, które sami zaakceptowali, w przeciwieństwie do tego, które zostało im narzucone przez Sąd. Potencjalne ryzyko niewywiązania się przez którąkolwiek ze stron z postanowień ugody, łagodzone jest przez możliwość nadania jej klauzuli wykonalności i egzekwowania uzgodnionych świadczeń na drodze postępowania egzekucyjnego.

Polecamy serwis: Sektor publiczny

Powyższe metody rozwiązywania sporów, choć formalnie były dopuszczalne w odniesieniu do umów w sprawie zamówienia publicznego, dopiero w ostatnim czasie doczekały się wyraźnych regulacji, w szczególności w przepisie art. 54a ustawy o finansach publicznych[2], który dodany do niej został w dniu 01 czerwca 2017 r.[3] oraz w przepisach nowego Prawa zamówień publicznych[4], które wejdzie w życie w dniu 01 stycznia 2021 r.[5]

Obecna regulacja

Reklama

Przepisy obecnego Prawa zamówień publicznych[6] nie odnoszą się możliwości polubownego rozwiązywania sporów. Tym niemniej, z uwagi na cywilny charakter umów w sprawie zamówienia publicznego[7], strony które je zawarły, mogą formalnie (z punktu widzenia prawa cywilnego) zawierać ugody na podstawie Kodeksu cywilnego[8] lub po zawiśnięciu sporu (lis pendens), także przed sądem lub mediatorem, w trybie określonym przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Powyższa swoboda doznaje ograniczenia z uwagi na przepisy ustawy o finansach publicznych, która w art. 54a[9] stanowi iż cyt. ,,1. Jednostka sektora finansów publicznych może zawrzeć ugodę w sprawie spornej należności cywilnoprawnej w przypadku dokonania oceny, że skutki ugody są dla tej jednostki lub odpowiednio Skarbu Państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego korzystniejsze niż prawdopodobny wynik postępowania sądowego albo arbitrażowego. 2. Ocena skutków ugody nastąpi, w formie pisemnej, z uwzględnieniem okoliczności sprawy, w szczególności zasadności spornych żądań, możliwości ich zaspokojenia i przewidywanego czasu trwania oraz kosztów postępowania sądowego albo arbitrażowego.”.

Cytowany przepis ustawy o finansach publicznych uchylić miał stan niepewności, dotyczący dopuszczalności zawarcia przez podmioty publiczne, ugody w sporze cywilnym, na co wprost wskazuje uzasadnienie ustawy nowelizującej cyt. ,,de lege lata brak wyraźnej podstawy prawnej do zawierania ugód dotyczących spornych należności cywilnoprawnych przysługujących podmiotom publicznym. Nie istnieje wprawdzie przepis, który by tego wprost zabraniał, jednak w prawie publicznym obowiązuje zasada działania organów na podstawie i w granicach prawa.”[10]. Podstawowym mankamentem analizowanej normy jest uwarunkowanie dopuszczalności jej stosowania od spełnienia nieostrych przesłanek cyt. ,,oceny, że skutki ugody są dla tej jednostki lub odpowiednio Skarbu Państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego korzystniejsze niż prawdopodobny wynik postępowania sądowego albo arbitrażowego.”. Problem ten najlepiej uwidacznia okoliczność, iż decyzja o zawarciu ugody, będzie podejmowana przez podmiot publiczny, w momencie powstania sporu, na etapie przedsądowym lub sądowym, na ogół w trakcie realizacji umowy. Podmiot ten będzie miał (lub powinien mieć) świadomość, że prowadzenie sporu sądowego przez kilka lat, wymaga zaangażowania środków finansowych, osobowych oraz czasowych, a w znaczącej większości spraw, przewidzenie wyniku postępowania nie jest oczywiste. Tymczasem podczas kontroli, oceniać się będzie zasadność zawarcia ugody, najpewniej po jej wykonaniu i w oderwaniu od okoliczności, że nawet po wygraniu procesu, po kilku latach postępowania, istnieje poważne ryzyko bezskuteczności egzekucji , której skuteczność w pierwszej połowie 2019 r. wyniosła 16,6% (procent kwot zgłoszonych do egzekucji, które zostały wyegzekwowane przez komorników)[11].

Zobacz: Dyscyplina finansów publicznych

Jednocześnie w obecnym stanie prawnym niejasne pozostaje czy zawarcie ugody dotyczącej umowy w sprawie zamówienia publicznego, na podstawie art. 54a f.p., może doprowadzić do zmiany tej umowy w sposób sprzeczny z przepisem art. 144 p.z.p. Za dominujące uznać należy stanowisko, iż ugoda nie może w sposób faktyczny zmieniać umowy w sprawie zamówienia publicznego z naruszeniem przepisu art. 144 p.z.p.[12]

Dopuszczalność zawarcia ugody w nowym Prawie zamówień publicznych

W Dziale X nowego Prawa zamówień publicznych, ustawodawca uregulował zasady pozasądowego rozwiązywania sporów.

Reklama

Jako zasadę przyjęto, że w każdej sprawie majątkowej, w której zawarcie ugody jest dopuszczalne, strona umowy o udzielenie zamówienia publicznego, może złożyć wniosek o przeprowadzenie mediacji lub inne polubowne rozwiązanie sporu do Sądu Polubownego przy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, wybranego mediatora albo osoby prowadzącej inne polubowne rozwiązanie sporu, a umowa w sprawie udzielenia zamówienia publicznego może zawierać klauzulę mediacyjną lub dotyczącą innej metody polubownego rozwiązania sporu (art. 591 n.p.z.p.).

Na strony umowy nałożono obowiązek, aby w pozwie lub odpowiedzi na pozew, wskazały czy podjęły próbę mediacji lub innego polubownego rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia (art. 593 ust. 1 n.p.z.p.[13]). Jednocześnie, w przypadku uchybienia obowiązkowi, o którym mowa w zdaniu poprzednim przez powoda lub pozwanego, gdy szacunkowa wartość zamówienia została ustalona jako równa lub przekraczająca w złotych równowartość kwoty 10 000 000 euro dla dostaw lub usług oraz 20 000 000 euro dla robót budowlanych oraz wartość przedmiotu sporu przewyższa 100 000 złotych, nałożono na Sąd obowiązek skierowania stron do mediacji lub innego polubownego rozwiązania sporu do Sądu Polubownego przy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że strony wskazały mediatora albo osobę prowadzącą inne polubowne rozwiązanie sporu (art. 593 ust. 2 n.p.z.p.). Do mediacji lub innego polubownego rozwiązania sporu stosuje się odpowiednio przepisy części pierwszej księgi pierwszej tytułu VI działu II rozdziału 1 oddziału 1 Kodeksu postępowania cywilnego (art. 594 ust. 2 n.p.z.p.).

Ustawodawca w art. 592 n.p.z.p. stwierdził wprost, że zawarcie ugody nie może prowadzić do naruszenia przepisów działu VII rozdziału 3 nowego Prawa zamówień publicznych (przepisy regulujące zmianę umowy), wskazując jednocześnie że do ugody ma zastosowanie przepis art. 54a f.p.

Przedmiotowa regulacja budzi wątpliwości w zakresie obowiązkowego kierowania stron umowy w sprawie udzielenia zamówienia publicznego do mediacji (art. 593 ust. 2 n.p.z.p.). Jeśli bowiem żadna ze stron umowy (powód albo pozwany – spójnik ,,albo” przesądza istnienie alternatywy rozłącznej) nie wskażą informacji dotyczących podjętych prób polubownego rozwiązania sporu oraz spełnione zostaną przesłanki odnoszące się do wartości zamówienia i wartości przedmiotu sporu, Sąd zmuszony będzie do skierowania stron do mediacji. W takim przypadku, w ocenie autora, każda ze stron będzie mogła sprzeciwić się skierowaniu sprawy do mediacji, na podstawie art. 1838 § 2 k.p.c. Skoro w obecnym stanie prawnym, Sąd może kierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania, kreowanie obowiązku wydania takiego rozstrzygnięcia, bez względu na przedmiot sprawy i stanowiska stron, wydaje się pozbawione racjonalnych podstaw[14]. Sytuacja taka powinna natomiast mieć miejsce sporadycznie, z uwagi iż Zamawiający ma dostęp do profesjonalnej obsługi prawnej, zatem zawsze powinien wywiązać się z obowiązku przewidzianego w art. 593 ust. 1 n.p.z.p.

Niewątpliwą zaletą nowej regulacji jest klarowne przedstawienie relacji przepisów dotyczących zmiany umowy w sprawie zamówienia publicznego do uregulowań odnoszących się do ugody dotyczącej spory wynikłego z realizacji tej umowy.

Nowe Prawo zamówień publicznych wpasowuje się w obecną od kilku lat tendencję polskiego ustawodawcy do promowania polubownych metod rozwiązywania sporów. O ile taką postawę prawodawcy uznać należy za słuszną, o tyle negatywnie należy się odnieść do przymusowego kierowania stron do mediacji. Ustawa w sposób przejrzysty określa warunki na jakich może dojść do zawarcia ugody, jednakże obawiać się należy, że przepis art. 54a f.p., z uwagi na swoje nieostre kryteria, nadal będzie stanowił przeszkodę w polubownym rozwiązywaniu sporów z udziałem podmiotów publicznych. Trudno się takiemu stanowi rzeczy dziwić, skoro zawarcie ugody z naruszeniem tej normy, naraża pracowników podmiotów publicznych, co najmniej na odpowiedzialność określoną przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1440.

[1] Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1460 ze zm. (zwana dalej ,,k.p.c.”).

[2] Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 869 ze zm. (zwana dalej ,,f.p.”).

[3] Na podstawie przepisu art. 9 ustawy z dnia 07 kwietnia 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności, Dz.U. z 2017 r., poz. 933 ze zm.

[4] Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych, Dz.U. z 2019 r., poz. 2019 (zwana dalej ,,nowym Prawem zamówień publicznych” lub ,,n.p.z.p.”).

[5] Art. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo zamówień publicznych, Dz.U. z 2019 r., poz. 2020.

[6] Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych, t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1843 ze zm. (zwana dalej ,,p.z.p.”).

[7] M. Sieradzka (red.): Prawo zamówień publicznych. Komentarz do art. 139, C.H. Beck, 2018, wyd. 1.

[8] Art. 917-918 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm.

[9] O uchwaleniu tego przepisu pisaliśmy w czerwcu 2017 r.: https://prawodlasamorzadu.pl/2017-06-08-ugodabez-ryzyka-dla-urzednika

[10] Uzasadnienie projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności, druk nr 1185, str. 54, dostęp online w dniu 15 listopada 2019 r.: http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/druk.xsp?nr=1185

[11] Piotr Szymaniak: Pół roku po rewolucji komorniczej. Skuteczność egzekucji rośnie, a liczba skarg spada, dostęp online w dniu 18 listopada 2019 r.: https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/1424210,kancelaria-komorniczaskladanie-skarg.html

[12] Za koniecznością spełnienia przez ugodę warunków określonych w przepisie art. 144 p.z.p. opowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny z siedzibą w Warszawie, w wyroku z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2230/16, podobnie orzekł Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 07 września 2016 r. w sprawie o sygn. akt C549/14. Przeciwne stanowisko wydaje się wynikać z uzasadnienia do ustawy nowelizującej, która dodała przepis art. 54a f.p.

[13] Przepis ten powiela treść art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c., dopuszczając wskazanie informacji w nim wskazanej także w odpowiedzi na pozew.

[14] Podobnie jak dopuszczalność skierowania stron do mediacji, bez konsultacji z nimi takiego rozstrzygnięcia, w oparciu o przepis art. 1838 § 1 k.p.c.

Krzysztof Drapiński

radca prawny w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, specjalizuje się w prawie cywilnym

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    20 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    NFZ przyjmuje wnioski od aptek, które chcą przystąpić do programu szczepień

    Apteki - szczepienia na COVID-19. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Jak zgłosić aptekę do Narodowego Programu Szczepień? Na jakich zasadach szczepienia przeprowadzają farmaceuci?

    Powrót do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) 2022

    Stabilizująca reguła wydatkowa. Rząd przyjął projekt, który zakłada, że klauzula powrotu do stosowania standardowej stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) zostanie wydłużona na rok 2022 r. - poinformował resort finansów.

    Zasady ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze

    Czy rada gminy może w uchwale w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze (z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi) oraz w sprawie szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, jak również w sprawie trybu ich pobierania, postanowić, że „koszt jednej godziny świadczonych usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych określa kierownik właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej”?

    Jakie dane są niezbędne do przyznania dodatku energetycznego?

    Rada gminy ma podjąć uchwałę w sprawie dodatku energetycznego. Jej integralną część stanowi załącznik - wzór wniosku o przyznanie tego dodatku. W związku z tym powstała wątpliwość o zakres danych, których można żądać w takim wniosku. Czy dopuszczalne jest żądanie danych dotyczących domowników osoby występującej z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego (imię nazwisko, stopień pokrewieństwa oraz data urodzenia)?

    Zwolnienia dla przedsiębiorców w podatku od nieruchomości

    Rada gminy postanowiła podjąć uchwałę ustanawiającą zwolnienia w podatku od nieruchomości, w ramach pomocy de minimis, dla przedsiębiorców. Czy w takiej uchwale - jako warunek uzyskania zwolnienia - można zapisać brak zaległości w podatkach i opłatach lokalnych stanowiących dochód budżetu gminy?

    Strajk pielęgniarek: czy będą podwyżki?

    Strajk pielęgniarek: zarobki pielęgniarek. W poniedziałek rozpoczęły się strajki ostrzegawcze pielęgniarek w szpitalach na terenie całej Polski. W pierwszej fali dwugodzinnych strajków ostrzegawczych wzięło udział ok. 40 szpitali, które osiągnęły etap sporu zbiorowego. Czy będą podwyżki dla pielęgniarek?

    Zwrot kosztu mediów dokonany przez OKE a VAT

    W związku z organizowanym na terenie szkoły egzaminem ósmoklasisty szkoła refakturuje na okręgową komisją egzaminacyjną m.in. koszty mediów za czas funkcjonowania na jej terenie komisji egzaminacyjnej. Jaką stawkę VAT należy zastosować w takim przypadku?

    Termin wypłaty odprawy emerytalnej pracownikowi samorządowemu

    Czy odprawę emerytalną należy wypłacić w ostatnim dniu zatrudnienia, mimo że nie ma jeszcze decyzji ZUS o przyznaniu, czy należy poczekać do otrzymania decyzji?

    Nieodpłatne przekazanie majątku ruchomego do spółdzielni socjalnej

    Czy jednostka budżetowa podległa powiatowi może dokonać nieodpłatnego przekazania lub darowizny majątku ruchomego spółdzielni socjalnej?

    Audyt wewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych

    Audyt wewnętrzny - na czym polega i jakie są korzyści płynące z audytu? Maj jest międzynarodowym miesiącem świadomości o audycie wewnętrznym.

    Rada nie musi upoważniać wójta do spłaty gminnych zobowiązań

    Czy rada gminy może w uchwale nowelizującej budżet gminy na 2021 rok upoważnić wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do spłat zobowiązań gminy oraz do zabezpieczania zawieranych umów o dofinansowanie realizowanych programów i projektów w „innej formie wymaganej przez dysponenta środków”?

    Opłata za odbiór śmieci z nieruchomości letniskowej

    Czy rada gminy może wprowadzić w trakcie trwania roku podatkowego ryczałtowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe?

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia 2021

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia - Ministerstwo Zdrowia skierowało do prac rządu projekt nowelizujący przepisy.

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli 2021

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli - czym jest i ile wynosi w 2021 roku? 13 maja 2021 r. wchodzi w życie nowe rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli.

    Opodatkowanie dodatków i nagród spisowych wypłacanych pracownikom urzędów

    W związku z przeprowadzanym Narodowym Spisem Powszechnym Ludności i Mieszkań 2021 r. niektórzy pracownicy urzędu gminy zostali oddelegowani do prac spisowych. Czy wypłacone im dodatki i nagrody spisowe należy zaliczyć do przychodów ze stosunku pracy?

    COVID-19 a prawo do odliczenia VAT z tytułu termomodernizacji DPS

    Dom pomocy społecznej przeprowadza termomodernizację budynku. Czy w sytuacji pandemii, w związku z przeprowadzaną termomodernizacją, można dokonać częściowego odliczenia VAT, czy należy uznać, że DPS nie prowadzi działalności opodatkowanej?

    Klasyfikacja budżetowa wydatków na wniesienie dopłaty do kapitału zapasowego do spółki

    Jaki paragraf wydatkowy zastosować do wydatku z tytułu „wniesienia dopłaty do kapitału zapasowego spółki gminy”. Czy prawidłowy będzie § 415 „Opłaty na rzecz budżetu państwa” czy § 601 „Wydatki na zakup i objęcie akcji i udziałów”?

    Wydatek na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień

    Jak księgować po stronie ośrodka pomocy społecznej wydatki na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień finansowane ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.

    Czy blaszaki podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości

    Czy gmina może naliczać podatek od nieruchomości od tzw. blaszaków, które służą jako składziki na narzędzia, czy jako pomieszczenia do przechowywania różnych rzeczy, np. rowerów, kosiarek itp. Zgodnie z prawem budowlanym, nie są to ani budynki, ani obiekty budowlane.

    Klasyfikacja budżetowa wydatku za badania na przeciwciała COVID-19

    W jakim paragrafie należy zaksięgować fakturę za badania na przeciwciała (COVID-19) - w § 428 czy § 430? Nie są to badania okresowe w ramach medycyny pracy, tylko badanie krwi zlecone przez szkołę swoim pracownikom.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r. Czy do paragonu z NIP nabywcy można wystawić fakturę? Od kiedy paragony z NIP wykazywać w nowym JPK_VAT?

    Czy konto 840 jest właściwe do rozliczania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności

    Czy jednostka - urząd gminy - powinna prowadzić konto 840 do księgowania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności na 20 lat?

    Brak ogłoszenia o wyniku postępowania a odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

    Nowa ustawa - Prawo zamówień publicznych wprowadziła nowe rodzaje ogłoszeń m.in. w trybach zamówień poniżej progów unijnych, w tym ogłoszenie o wyniku postępowania i ogłoszenie o wykonaniu umowy. Czy podobnie jak innego rodzaju ogłoszenia będą one podlegać dyscyplinie finansów publicznych, np. przy niezamieszczeniu albo nieterminowym zamieszczeniu w Biuletynie Zamówień Publicznych?

    Nagroda jubileuszowa po przedstawieniu przez pracownika dodatkowych dokumentów

    Czy po dostarczeniu przez pracownika samorządowego dodatkowych dokumentów należy mu wypłacić nagrodę jubileuszową wyższego stopnia? Jeśli tak, to w jakiej wysokości? Czy należy ją oskładkować?

    Powierzenie prowadzenia określonych spraw gminy

    Czy z przepisu art. 33 ust. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wynika możliwość powierzenia przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) prowadzenia określonych spraw gminy w jego imieniu sekretarzowi tej gminy. W szczególności czy na podstawie tego przepisu wójt może upoważnić sekretarza gminy do podejmowania zarządzeń zmieniających budżet?