Odpowiedzialność za proces likwidacji jednostki

Najczęściej autorami projektów dokumentacji związanej z przebiegiem likwidacji jednostki są główni księgowi. Przebieg i sposób likwidacji jest więc wynikiem rozwiązań zaproponowanych przez głównego księgowego, realizowanych następnie przez kierownika jednostki. Zakres odpowiedzialności osoby, której powierzono obowiązki głównego księgowego, regulują zapisy art. 54 uofp, w których wskazano, że osoba ta jest odpowiedzialna za prowadzenie rachunkowości jednostki, wykonywanie dyspozycji środkami pieniężnymi, dokonywanie wstępnej kontroli, w tym: zgodności operacji gospodarczych i finansowych z planem finansowym, kompletności i rzetelności dokumentów dotyczących operacji gospodarczych i finansowych.

Złożoność procesu likwidacji jednostki budżetowej skutkowała będzie szerokim zakresem czynności, których zaniechanie bądź wykonanie niezgodnie z przepisami może powodować różnego rodzaju negatywne skutki prawne.

Na gruncie przepisów ustawy o rachunkowości należy zwrócić uwagę na zapisy art. 4 ust. 5, zgodnie z którym, kierownik jednostki, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości określonych ustawą, w tym z tytułu nadzoru, również w przypadku, gdy określone obowiązki w zakresie rachunkowości z wyłączeniem odpowiedzialności za przeprowadzenie inwentaryzacji w formie spisu z natury zostaną powierzone innej osobie lub przedsiębiorcy, za ich zgodą. Ponadto przyjęcie odpowiedzialności przez inną osobę lub przedsiębiorcę powinno być stwierdzone w formie pisemnej. W przypadku, gdy kierownikiem jednostki jest organ wieloosobowy, a nie została wskazana osoba odpowiedzialna, odpowiedzialność ponoszą wszyscy członkowie tego organu.

Na dzień likwidacji jednostki po przeprowadzeniu inwentaryzacji należy sporządzić sprawozdanie finansowe. Niesporządzenie sprawozdania finansowego lub sporządzenie niezgodnie z przepisami ustawy lub zawarcie w tych sprawozdaniach nierzetelnych danych podlega grzywnie lub karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie, co zostało zapisane w art. 77 uor.

Ponadto, w odniesieniu do pracowników jednostek sektora finansów publicznych, zastosowanie mają zapisy ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W aspekcie likwidacji jednostki budżetowej należy w szczególności zwrócić uwagę na zapisy art. 5 uondfp w zakresie należności likwidowanej jednostki, które mówią, że odpowiedzialność dyscyplinarna związana jest z nieustaleniem, ustaleniem w niższej wysokości, niepobraniem lub niedochodzeniem należności jednostki samorządu terytorialnego. Dyscyplinie podlega także niezgodne z przepisami umorzenie należności jednostki samorządu terytorialnego, odroczenie jej spłaty lub rozłożenie spłaty na raty albo dopuszczenie do przedawnienia tej należności. Ponadto likwidowana jednostka powinna zadbać o uregulowanie wszystkich zobowiązań.

Niewykonanie w terminie zobowiązania jednostki, w tym obowiązku zwrotu należności, podatku, nadpłaty lub nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, którego skutkiem jest zapłata odsetek, kar lub opłat albo oprocentowanie tych należności również może skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną.

Przed zamknięciem ksiąg rachunkowych likwidowanej jednostki należy również przeprowadzić inwentaryzację. Poza odpowiedzialnością, która wynika z zapisów ustawy o rachunkowości, zapisy art. 18 uondfp wskazują, że naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest zaniechanie przeprowadzenia lub rozliczenia inwentaryzacji albo przeprowadzenie lub rozliczenie inwentaryzacji w sposób niezgodny z przepisami ustawy o rachunkowości.

Artykuł niniejszy jest fragmentem publikacji: Likwidacja jednostki budżetowej