Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Co może zrobić wojewoda w sprawie obniżenia wynagrodzenia wójtom?

Co może zrobić wojewoda w sprawie obniżenia wynagrodzenia wójtom?/ fot. Shutterstock
Co może zrobić wojewoda w sprawie obniżenia wynagrodzenia wójtom?/ fot. Shutterstock
fot.Shutterstock
Przepisy nie przewidują szczególnych kompetencji nadzorczych wojewody w sprawach związanych z ustaleniem wynagrodzenia wójtów.

Problematyczne rozporządzenie

W ostatnich tygodniach jednym z głównych tematów dyskusji samorządowych jest zmiana rozporządzenia Rady Ministrów 15 maja 2018 roku w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych i określone w nim niższe stawki wynagrodzenia zasadniczego wybranych grup pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie wyboru lub powołania. Dyskusje z jednej strony dotyczą zgodności wprowadzonych zmian z przepisami Konstytucji RP i Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego – co było przedmiotem licznych ekspertyz prawnych (w tym ekspertyzy profesora Krystiana M. Ziemskiego), z drugiej zaś konsekwencji wprowadzonych zmian. W dyskusjach dość często rozważa się możliwe działania ze strony wojewody jako organu nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego.

Podejmując się pobieżnej analizy przedmiotowego zagadnienia – wynikającej z formuły artykułów publikowanych na naszym Portalu – na wstępie wskazać należy, iż działania wojewody uzależnione są przede wszystkim od działań podjętych przez organy poszczególnych gmin.

Rozstrzygnięcie nadzorcze?

W przypadku podjęcia przez rady gmin uchwał w sprawie wynagrodzenia wójta (zarówno uchwał nowych, jak i uchwał zmieniających uchwały dotychczasowe) wojewodzie przysługiwać będą ogólne kompetencje nadzorcze określone w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z tym przepisem uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 (co do zasady wójt obowiązany jest do przedłożenia wojewodzie uchwał rady gminy w ciągu 7 dni od dnia ich podjęcia). W konsekwencji w przypadku podjęcia przez radę gminy uchwały mającej wejść w życie po 1 lipca 2018 roku, która określałaby wynagrodzenie wójta w wysokości niezgodnej z nowym rozporządzeniem (np. w wysokości dotychczasowej) wojewoda winien wydać rozstrzygnięcie nadzorcze i stwierdzić nieważność podjętej uchwały. Podobnie wojewoda powinien postąpić w przypadku obniżenia wynagrodzenia wójta bez zachowania wynikającego z Kodeksu pracy okresu wypowiedzenia zmieniającego (por. art. 42 Kodeksu pracy). Jak słusznie wskazał bowiem Wojewoda Dolnośląski w rozstrzygnięciu nadzorczym z dnia 11 lipca 2017 „Rada Miejska (…), obniżając wynagrodzenie Burmistrzowi (…) bez zachowania stosownego okresu wypowiedzenia, naruszyła w sposób istotny art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 43 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych w związku z art. 42 ustawy Kodeks pracy, poprzez zmianę wysokości wynagrodzenia na jego niekorzyść już z dniem podjęcia kwestionowanej uchwały.

Mając jednakże na uwadze nieprecyzyjność przepisów oraz status prawny wojewody będącego terenowym organem administracji rządowej nie sposób jednakże wykluczyć przyjęcia w przedmiotowym zakresie odmiennego – błędnego (sic!) - stanowiska przez organy nadzoru i twierdzenia, iż nowe uchwały płacowe winny wejść w życie z dniem 1 lipca 2018 roku. W takim przypadku organy nadzoru kwestionować będą uchwały rad gmin określający inny – późniejszy – termin wejścia w życie. Nie sposób przy tym przewidzieć czy w takim scenariuszu organy nadzoru będą kwestionować całe uchwały czy też wyłącznie przepisy o wejściu w życie, twierdząc, że po ich unieważnieniu uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Ewentualne rozstrzygnięcie nadzorcze może zostać zaskarżone przez radę gminy do wojewódzkiego sądu administracyjnego na zasadach ogólnych.

Zarządzenie zastępcze?

W przypadku braku uchwały – zarówno na skutek jej niewprowadzenia przez przewodniczącego rady gminy do porządku, na skutek zmiany porządku obrad przez radnych, jak i na skutek niepodjęcie uchwały w wyniku głosowania przez radnych – w dyskusjach samorządowych pojawia się pytanie o możliwość wydania przez wojewodę w tym zakresie zarządzenia zastępczego. Możliwości takiej nie przewiduje ustawa o samorządzie gminnym. Możliwość wydania zarządzenia zastępczego – zastępującego uchwałę radę gminy – istnieje wyłącznie w ściśle określonych przypadkach, gdy wynika to wprost z ustawy (np. brak podjęcia przez radę gminy uchwały w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego – por. art. 98a ustawy o samorządzie gminnym). Brak jest przepisu dającego organom nadzoru generalną podstawę do wydawania zarządzeń zastępczych w przypadku braku podjęcia uchwały przez radę gminy. Możliwości wydania zarządzenia zastępczego nie przewiduje także ustawa o pracownikach samorządowych. Zastosowania tego środka nadzoru nie przewiduje – bo przewidywać nie może - także nowe rozporządzenie płacowe. Podkreślić przy tym należy, iż Europejska Karta Samorządu Lokalnego wprost wskazuje, iż wszelka kontrola administracyjna społeczności lokalnych może być dokonywana wyłącznie w sposób oraz w przypadkach przewidzianych w Konstytucji lub w ustawie. Tym samym materia ta nie może być regulowana aktami podustawowymi.

Skarga do sądu?

Kolejnym scenariuszem pojawiającym się w dyskusjach samorządowych jest zaskarżenie dotychczasowych uchwał płacowych do sądu przez wojewodę lub przez prokuratora. Oczywiście obu tym organom przysługuje legitymacja skargowa i mogą oni – bez konieczności wykazywania jakichkolwiek dalszych przesłanek (np. naruszenia interesu prawnego) – zainicjować postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Należy jednakże podkreślić, iż sądy administracyjne dokonują oceny legalności zaskarżonego aktu w oparciu o stan faktyczny i stan prawny istniejące w dniu wydania danego aktu. Tym samym w ewentualnym postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd będzie oceniał legalność uchwały na dzień jej podjęcia, nie zaś na dzień orzekania. W konsekwencji późniejsza zmiana rozporządzenia płacowego nie wpływa na ocenę zgodności z prawem uchwały w chwili jej podjęcia.

Powyższa teza powszechnie akceptowana jest w doktrynie. Przykładowo jak wskazuje A. Kabat „sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu” (A. Kabat, Komentarz do art. 133 [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, System Informacji Prawnej LEX).

Inne środki nadzorcze?

W dyskusjach samorządowych pojawiają się także wątki zastosowania innych środków nadzorczych określonych w ustawie o samorządzie gminnym. Zgodnie z tą ustawą w razie nierokującego nadziei na szybką poprawę i przedłużającego się braku skuteczności w wykonywaniu zadań publicznych przez organy gminy, Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej, może zawiesić organy gminy i ustanowić zarząd komisaryczny na okres do dwóch lat, nie dłużej jednak niż do wyboru rady oraz wójta na kolejną kadencję. Przepis ten z oczywistych przyczyn nie znajdzie zastosowania w analizowanym przypadku. Brak nowej uchwały płacowej nie może być oceniany jak „nierokujący nadziei na szybką poprawę i przedłużający się brak skuteczności w wykonywaniu zadań publicznych przez organy gminy”.

Nie znajdzie także zastosowania art. 96 ust. 1 zd. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym w razie powtarzającego się naruszenia przez radę gminy Konstytucji lub ustaw, Sejm, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, może w drodze uchwały rozwiązać radę gminy. Po pierwsze w analizowanej sytuacji można byłoby ewentualnie mówić – co i tak ma charakter dyskusyjny - o naruszeniu przez radę gminy rozporządzenia płacowego. Tymczasem ww. środek nadzorczy może być zastosowany w przypadku naruszenia Konstytucji lub ustaw. Niedopuszczalne jest w tym zakresie zastosowanie wykładni rozszerzającej i uznania, iż powyższe obejmuje także naruszenie aktów wykonawczych. Po drugie przepis ten wymaga powtarzającego się naruszenia przez radę gminy Konstytucji lub ustaw. Tym samym niewystarczającym jest jednorazowe zdarzenie uznawane przez organ nadzoru za naruszenie Konstytucji lub ustawy. Analizowany przepis należy interpretować przez pryzmat art. 171 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym Sejm, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, może rozwiązać organ stanowiący samorządu terytorialnego, jeżeli organ ten rażąco narusza Konstytucję lub ustawy. Nie sposób przyjąć, aby brak zmiany wynagrodzenia wójta – w oparciu o nowe rozporządzenie płacowe – uznać za rażące naruszenie Konstytucji lub ustawy.

Brak sankcji?

Powyższa pobieżna analiza nie oznacza jednak, iż organy samorządu terytorialnego są całkowicie bezpieczne w sytuacji braku zmiany wynagrodzenia wójta. W zależności od przyjętych w danej gminie rozwiązań i sposobu postępowania w grę może wchodzić zarzut naruszenia dyscypliny finansów publicznych wobec wójta, czy sankcji nakładanych przez Państwową Inspekcję Pracy. Teoretycznie nie można wykluczyć także próby wykazania naruszenia przepisów Kodeksu karnego. Rozważyć także należy możliwe roszczenia cywilnoprawne, zwłaszcza w sytuacji gdy po wyborach funkcje wójta zacznie pełnić inna osoba.

Powyższe ryzyka dotyczą wójta. Nie sposób ich natomiast odnieść do rady gminy czy poszczególnych radnych.

Podsumowanie

Nowe rozporządzenie płacowe – wydane z naruszeniem Konstytucji RP, Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, ustawy o pracownikach samorządowych oraz ustawy o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego – jest źródłem szeregu wątpliwości, których nie sposób jednoznacznie wyeliminować. Każde hipotetycznie możliwe działanie organów gminy – wobec niejednoznacznych przepisów i braku orzecznictwa – obarczone jest określonymi ryzykami. Roztropne działania i przewidywanie możliwych konsekwencji mogą jednak pozwolić na ich zminimalizowanie. Najbliższe dni i tygodnie pokażą, który sposób postępowania wybrały poszczególne gminy.

Maciej Kiełbus

prawnik w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, Partner, specjalizuje się w zakresie prawa administracyjnego, w szczególności prawa samorządowego

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
Komplet: Kodeks pracy + Czas pracy + Umowy o pracę
Komplet: Kodeks pracy + Czas pracy + Umowy o pracę
Tylko teraz
39,90 zł
44,70
Przejdź do sklepu
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    16 paź 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Dzień Edukacji Narodowej a podatek dochodowy

    Z okazji Dnia Edukacji Narodowej część nauczycieli z naszej placówki otrzymała tzw. nagrodę dyrektorską. Pozostali nauczyciele otrzymają pamiątkowe, grawerowane pióra. Czy przekazane nauczycielom nagrody należy opodatkować podatkiem dochodowym od osób fizycznych na ogólnych zasadach i wykazać w PIT-11?

    Zatrudnianie nauczyciela pełniącego funkcję związkową

    Obowiązujące przepisy prawa gwarantują działaczom związkowym ochronę zatrudnienia. Ta szczególna ochrona osób pełniących funkcje związkowe znajduje swój wyraz przede wszystkim na gruncie przepisów ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (dalej: ustawa o związkach zawodowych).

    Kiedy wygaśnie obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych

    Wygaśnięcie obowiązku podatkowego w daninie od środków transportowych wiąże się z wyrejestrowaniem pojazdu. Dokonuje tego - na wniosek właściciela - organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu. Przypadki, w których pojazd może zostać wyrejestrowany, określają przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

    Terminy w sprawozdawczości 2021 - 3 kwartał

    Terminy w sprawozdawczości 2021 - 3 kwartał. Przedstawiamy najbliższe terminy składania sprawozdań finansowych i budżetowych przez jednostki samorządu terytorialnego.

    Prawo do dodatkowego urlopu pracownika socjalnego w kontekście urlopu wychowawczego i bezpłatnego

    Dodatkowy urlopu wypoczynkowy. We wrześniu 2021 r. pracownica socjalna wróci z urlopu wychowawczego po 2,5-letniej nieobecności. Czy prawo do dodatkowego urlopu otrzyma dopiero za 3 lata? Czy urlop bezpłatny i opieka nad zdrowym dzieckiem z art. 188 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy mają wpływ na prawo do urlopu dodatkowego?

    Okres przedawnienia zaległego urlopu wypoczynkowego

    Przedawnienie zaległego urlopu wypoczynkowego. Do 30 września pracownicy mają czas na wykorzystanie zaległego urlopu. Czy data ta obejmuje tylko urlop za ubiegły rok, czy dotyczy również urlopu za lata wcześniejsze, który nie uległ przedawnieniu? Czy w dalszym ciągu obowiązują przepisy dotyczące możliwości wysłania pracownika na „przymusowy” zaległy urlop? Jak wygląda kwestia przedawnienia? Czy zaległy urlop po 3 latach traci swoją ważność zawsze z końcem września, czy z końcem roku kalendarzowego?

    Działalność stołówek szkolnych a VAT

    Opodatkowanie VAT opłat za posiłki wydawane przez stołówki szkolne długo budziło wątpliwości. W ich ocenie różniły się jednostki samorządu terytorialnego, organy podatkowe, sądy administracyjne, a także regionalne izby obrachunkowe. Zasady ich rozliczania zależały od przyjęcia jednej z rozbieżnych interpretacji i były różne w różnych regionach kraju. By zapobiec istniejącym rozbieżnościom, w czerwcu 2020 r. Minister Finansów zdecydował się na wydanie interpretacji ogólnej, w której zaprezentował korzystną dla samorządów i zgodną ze stanowiskiem sądów administracyjnych interpretację. Jak się jednak okazało, nie rozwiało to wszystkich wątpliwości jednostek.

    Działalność związana ze sportem zwolniona z VAT

    Czy klub sportowy działający w formie spółki akcyjnej, której głównym celem działalności jest realizacja zadań miasta z zakresu krzewienia i popularyzacji kultury fizycznej i sportu, będzie mógł zastosować zwolnienie przedmiotowe z VAT?

    Czy udzielenie gwarancji zapłaty wykonawcy wymaga zgody rady gminy?

    Wykonawca robót budowlanych wezwał gminę - na podstawie art. 649 Kodeksu cywilnego - do udzielenia gwarancji zapłaty za roboty budowlane objęte umową. Czy udzielenie przez gminę gwarancji zapłaty wykonawcy wymaga zgody rady gminy? Czy udzielenie takiej gwarancji wykonawcy wymaga odrębnych upoważnień w uchwale budżetowej? Koszty udzielenia gwarancji zostały zabezpieczone w budżecie.

    Projekt budżetu na 2022 rok przyjęty przez rząd

    Budżet 2022 - Rada Ministrów przyjęła projekt. Zakłada on, że dochody budżetu państwa wyniosą 481,4 mld zł a wydatki - 512,4 mld zł. Deficyt ma wynieść nie więcej niż 30,9 mld zł.

    Podwyżka dla policji, straży pożarnej i granicznej 2022

    Podwyżka dla policji, straży pożarnej i granicznej od 1 stycznia 2022. Ile wyniesie?

    Twórca na etacie a koszty uzyskania przychodów

    Nie ma przeszkód, aby w ramach stosunku pracy lub innego pokrewnego stosować, obok „zwykłych” kosztów pracowniczych, także tzw. koszty autorskie wynoszące 50% przychodu. Zdarza się to szczególnie często w instytucjach kultury. Jednak aby to było możliwe, trzeba spełnić warunki wskazywane zarówno przez fiskusa, jak i orzecznictwo sądowe.

    Podejrzenie nieprawidłowego korzystania ze zwolnienia lekarskiego podstawą do kontroli pracodawcy

    Pracodawca jest zobowiązany przeprowadzać kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich przez ubezpieczonych. Czynności kontrolne podejmuje przede wszystkim w przypadku, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie niewłaściwego korzystania z absencji pracownika.

    Rada gminy jest właściwa do przekazywania petycji innym organom

    Organem uprawnionym do kwalifikacji petycji i przekazania jej organowi właściwemu do rozpatrzenia jest rada gminy. Przysługujących jej w tym zakresie kompetencji nie może scedować na inne podmioty - np. na przewodniczącego rady gminy.

    Obowiązek stosowania oznaczenia TP

    Czy należy oznaczać symbolem TP fakturę wystawioną na czynsz za stację uzdatniania wody dla spółki gminnej pn. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Z. sp. z o.o.?

    Jak zaklasyfikować wydatki gminy na nagrodę za wskazanie sprawcy dewastacji mienia

    Gmina planuje ująć w planie finansowym wydatek na nagrodę za wskazanie sprawcy dewastacji mienia komunalnego. Czy tego typu wydatek jest zgodny z klasyfikacją wydatków budżetowych i nie będzie stanowił przekroczenia dyscypliny finansów publicznych?

    Zmiany w wynagrodzeniach pracowników samorządowych od 1 października 2021 r.

    Zmiany w wynagrodzeniach pracowników samorządowych – nowe stawki w kategoriach zaszeregowania. Zmiany wejdą w życie 1 października 2021 r.

    Dodatek wyjazdowy dla ratowników medycznych

    Dodatek wyjazdowy dla ratowników medycznych. W porozumieniu, które zawarliśmy z protestującymi, przywróciliśmy tzw. dodatek wyjazdowy – poinformował w środę wiceminister zdrowia Waldemar Kraska.

    Jaki VAT od umowy z biegłym sądowym zawartej przez gminę?

    Jako gmina chcemy powołać biegłego wpisanego na listę biegłych sądowych do wydania opinii. Czy czynności takiej osoby, która nie prowadzi działalności gospodarczej, stanowią działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, dlatego podlegają opodatkowaniu VAT?

    140 mln zł dla samorządów w związku z powrotem dzieci do szkół

    17 września 2021 r. Ministerstwo Finansów przekaże na rachunki JST ponad 140 mln zł z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na działania edukacyjne.

    Kiedy stosować oznaczenie TP w spółce będącej własnością gminy

    Nasza Spółka jest własnością Gminy w 100%. Zajmujemy się głównie dostawą wody i odbiorem ścieków. Forma prawna: Sp. z o.o. Od 01.07.2021 r. nie będziemy już oznaczać symbolem TP w JPK_VAT-7 transakcji dotyczących dostaw towarów oraz świadczenia usług, gdy powiązanie wynika wyłącznie z powiązania z naszym właścicielem tj. Gminą (gdyż jest to jednostka samorządu terytorialnego). Nie będziemy już oznaczać symbolem TP w JPK_VAT-7 transakcji dotyczących Burmistrza Gminy gdyż jest to powiązanie z jednostką samorządu terytorialnego. Natomiast uważamy, że mamy obowiązek oznaczenia „TP” nadal transakcji sprzedaży gdy nabywcą jest członek Zarządu Spółki, członek Rady Nadzorczej Spółki, prokurent Spółki, oraz członkowie rodzin ww. podmiotów (tj. w stosunku do małżonków oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia). Czy stanowisko naszej Spółki jest wg Państwa prawidłowe?

    Zastępstwo za pracownika przebywającego na urlopie macierzyńskim

    Jak dokonać przesunięcia pracownika samorządowego na zastępstwo za pracownika przebywającego na urlopie macierzyńskim?

    Polski Ład a finanse gmin - co się zmieni?

    Polski Ład a finanse gmin. 8 września Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o wsparciu jednostek samorządu terytorialnego (JST) w związku z Programem Polski Ład, przedłożony przez ministra finansów, funduszy i polityki regionalnej. Ministerstwo Finansów uważa, że zmiany, które wprowadzi Polski Ład przełożą się na sytuację finansową samorządów. Dlatego zostaną wprowadzone rozwiązania stabilizujące i wzmacniające finanse JST.

    Podwyżki dla funkcjonariuszy służb mundurowych 2022

    Podwyżki dla służb mundurowych 2022. Od 1 stycznia 2022 r. mają wzrosnąć wynagrodzenia funkcjonariuszy. O ile?

    Protest ratowników i środowisk medycznych

    Protest ratowników i środowisk medycznych. Czy będą podwyżki dla medyków?