Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Roboty budowlane a VAT - znaczenie protokołu zdawczo-odbiorczego

Roboty budowlane a VAT - znaczenie protokołu zdawczo-odbiorczego
Roboty budowlane a VAT - znaczenie protokołu zdawczo-odbiorczego
www.shutterstock.com
Od 2014 r. trwały spory dotyczące tego, jak prawidłowo rozpoznawać na potrzeby VAT moment wykonania robót budowlanych i jakie znaczenie ma dla określenia tego momentu protokół zdawczo-odbiorczy. Podatnicy stosowali w tym zakresie wykładnię, z którą nie zgadzały się organy podatkowe, a później także sądy administracyjne. W maju 2019 r. wypowiedział się w tym zakresie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Najnowsze zmiany w VAT. Sprawdź!

Praktyczny przewodnik po zmianach w VAT. Sprawdź!

Interpretacja ogólna

W dniu 1 kwietnia 2016 r. Minister Finansów wydał ogólną interpretację (sygn. akt PT3.8101.41.2015.AE.2016.AMT.141), którą - jak się wówczas wydawało - zmienił w sposób nieodwracalny stosowaną wcześniej przez podatników wykładnię, według której o dacie wykonania robót budowlanych decydował protokół potwierdzający ich realizację. interpretacji tej potwierdzono prezentowany już wcześniej przez organy podatkowe pogląd, iż o dacie wykonania decyduje nie protokół, a faktycznie zakończenie usługi ("zejście z budowy"). Także sądy administracyjne zaczęły w tym zakresie przyznawać rację organom podatkowym. Jednak 28 listopada 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z wnioskiem o wydanie w tej sprawie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

Polecamy serwis: Sektor publiczny

Wyrok Trybunału - protokół decyduje, czy jednak nie

Dnia 2 maja 2019 r. TS UE wydał wyrok (sygn. akt C-224/18), w którym zakwestionował słuszność poglądu prezentowanego przez polskie organy podatkowe. Trybunał nie zgodził się z ogólnym i uniwersalnym założeniem wiążącym wykonanie robót budowlanych wyłącznie z faktycznym i fizycznym wykonaniem prac. Uznał, że w każdym przypadku decydować powinny rzeczywiste warunki transakcji i jej przebieg.

Z ORZECZNICTWA…

(…) Nie można zatem wykluczyć, że biorąc pod uwagę postanowienia umowne odzwierciedlające rzeczywistość gospodarczą i handlową w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana, usługa ta może zostać uznana za wykonaną dopiero po dacie materialnego zakończenia usługi, w następstwie spełnienia pewnych warunków nierozerwalnie związanych z usługą i mających decydujące znaczenie dla zapewnienia jej kompletności.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z 2 maja 2019 r., sygn. akt C-224/18

Treść umowy

Po wydaniu tego wyroku pojawiły się opinie, że sąd potwierdził, iż w przypadku robót budowlanych zawsze decyduje data sporządzenia protokołu. Nie jest to jednak prawda. Owszem, wyrok ten przełamuje nieuzasadnioną wykładnię prezentowaną w ogólnej interpretacji Ministra Finansów, jednak nie można zgodzić się z poglądem, że zastępuje ją wskazaniem na datę sporządzenia protokołu. Według orzeczenia, o dacie wykonania usługi w każdym przypadku decyduje treść umowy łączącej strony i faktyczny przebieg transakcji, a data podpisania protokołu wyznacza jednocześnie moment wykonania usługi wyłącznie wówczas, gdy tak właśnie przewiduje umowa, strony faktycznie ją realizują, a ponadto sporządzenie protokołu jest konieczne dla wyznaczenia finalnej ceny.

Cenotwórczy charakter protokołu zdawczo-odbiorczego

Niezwykle ważny przy tym jest aspekt cenotwórczego charakteru protokołu zdawczo-odbiorczego. Sąd uznał bowiem, że nie można mówić o wykonaniu usługi budowlanej czy robót budowlano-montażowych, a w konsekwencji o konieczności ich opodatkowania, jeżeli nie jest możliwe wyznaczenie kwoty należnej wykonawcy. Skoro w takim przypadku, zgodnie z istotą świadczenia i standardami właściwymi dla danej usługi, stosownie do treści umowy łączącej strony, cena może być zdefiniowana dopiero wraz ze sporządzeniem protokołu, to dopiero wówczas usługa może i powinna być uznana za wykonaną. W orzeczeniu stwierdzono, iż w takich warunkach samo sporządzenie protokołu musi być uznane za element świadczonej usługi, a co za tym idzie, dopiero wraz z nim jest ona zrealizowana. Należy więc wyraźnie podkreślić, że jeżeli nie zostaną spełnione powyższe warunki, protokół nie wpłynie na identyfikację datę wykonania robót budowlanych czy budowlano-montażowych, a co za tym idzie, data jego sporządzenia pozostanie neutralna dla wyznaczeniu momentu opodatkowania VAT.

Jeśli zgodnie z istotą świadczenia i standardami właściwymi dla danej usługi, stosownie do treści umowy łączącej strony, cena może być zdefiniowana dopiero wraz ze sporządzeniem protokołu, to dopiero wówczas usługa może i powinna być uznana za wykonaną.

Dlatego zanim podatnik, powołując się na wyrok TS UE, powiąże datę wykonania usługi budowlanej z dniem sporządzenia protokołu, musi przeprowadzić szczegółową weryfikację warunków umowy. Szczególny nacisk należy przy tym położyć na kwestię znaczenia protokołu dla wyznaczania kwoty należnej wykonawcy za realizację usługi. Podatnik, który bez takiego badania zbyt pochopnie odwoła się do daty sporządzenia protokołu, pomimo iż faktycznie z umowy nie będzie wynikało, że w tym konkretnym przypadku protokół decyduje o wykonaniu usługi, może zostać niemiło zaskoczony reakcją organu podatkowego.

Opóźnianie odbioru prac

Ostrożnie należy podchodzić również do sytuacji, w których świadczenie zostało ewidentnie zrealizowane, a zlecający opóźnia odbiór prac i podpisanie protokołu. W takich bowiem okolicznościach, nawet jeżeli przy zwykłym przebiegu współpracy protokół byłby elementem świadczenia, a jego sporządzenie miałoby istotne znaczenie przy wyznaczaniu ceny, to sam wykonawca, oczekując i żądając zapłaty, może wykazywać, że zrealizował usługę i zapłata jest mu należna w skalkulowanej przez niego kwocie - skoro tak, to usługa musi być uznana za wykonaną również dla potrzeb VAT.

Nie można również zapominać o przepisach dotyczących nadużycia prawa. Gdyby bowiem okazało się, że strony w sposób sztuczny, nieuzasadniony odsuwają w czasie sporządzenie i podpisanie protokołu i w konsekwencji wyznaczanie ceny, a usługa dawno jest wykonana, to organ może pominąć kwestię sporządzenia i podpisania protokołu.

Czy to już koniec wątpliwości

Przywrócenie znaczenia protokołu na gruncie VAT, co niewątpliwie w ogólnym zarysie nastąpiło po wyroku Trybunału, skutkuje również powrotem wątpliwości w zakresie tego, jakie są skutki przyjęcia prac, ale z istotnymi pytaniami - czy w tej sytuacji należy uznać, że usługa została zrealizowana, a jeżeli tak, to czy w całości, czy w części?

I w tym przypadku kluczowe znaczenie będzie miał cenotwórczy charakter protokołu. Skoro bowiem warunkiem powiązania momentu wykonania robót budowlanych z protokołem jest jego znaczenie przy ustalaniu ceny, to właśnie zdefiniowana za jego pomocą kwota stanowi podstawę opodatkowania.

Fakt, że protokół zdawczo-odbiorczy ma identyfikować cenę, aby wywierał wpływ na datę wykonania usługi, nie oznacza, że pozostaje on bez znaczenia w przypadku, gdy roboty zostały zlecone w trybie zamówień publicznych, przy których cena jest wyłaniana w drodze postępowania. Oczywiście, może to umniejszać rolę i znaczenie protokołu, jednak należy przyjąć, że i w takich przypadkach, o ile jest to zgodne z postanowieniem umowy, protokół stanowi element usługi, a jego sporządzenie może być konieczne dla finalnego zidentyfikowania kwoty należnej świadczącemu (w ramach ceny umownej). W każdej jednak sytuacji konieczna jest wnikliwa analiza ustaleń kontraktowych.

PODSTAWA PRAWNA

  • art. 19a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2174; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 675)

©℗

RADOSŁAW KOWALSKI

prawnik, doradca podatkowy, wykładowca i szkoleniowiec, autor licznych publikacji z zakresu prawa gospodarczego i podatkowego

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Komplet: VAT 2022. Komentarz z programem IL Matryca stawek VAT z kodami GTU
Komplet: VAT 2022. Komentarz z programem IL Matryca stawek VAT z kodami GTU
Tylko teraz
Źródło: Rachunkowość Budżetowa
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Nie uda się uniknąć podwyżki ceny gazu w 2023 r. Zamrożona cena, ale VAT rośnie z 8% na 23% [Komisja Europejska]
    Rząd zamrozi kosztem 30 mld zł ceny gazy dla gospodarstw domowych w 2023 r. Nie uda się jednak uniknąć podwyżki ceny gazu. Wymusi ją podwyżka stawki VAT z 8% na 23%.
    450 zł dodatku dla żołnierzy [rozporządzenie]
    Szef MON podpisał rozporządzenie ws. przyznania 450 zł dodatku dla żołnierzy niektórych jednostek.
    Emerytury mundurowe: Kiedy nie trzeba posiadać 5 lat wykonywania tzw. zadań policyjnych [ustawa zaopatrzeniowa]
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 17 listopada 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie trybu postępowania i właściwości organu w zakresie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Celno-Skarbowej oraz ich rodzin - Dz.U. poz. 2394
    Fakt": Inflacja wreszcie zaczyna spadać
    Świadczy o tym koszyk „Faktu”. W ciągu dwóch tygodni jego wartość spadła ze 193,93 zł na 190,90 zł.
    Wakacje dla uczniów od 15 czerwca dla Krakowa, a od 15 lipca dla Warszawy? Gminy proponują inny termin wakacji dla poszczególnych regionów Polski
    Pomysł rozłożenia wakacyjnych turnusów na trzy miesiące, zaproponowany przez Stowarzyszenia Gminy Górskich RP, to pomysł warty rozważenia i dyskusji, ale wymagałby korelacji kilku resortów – powiedział wiceminister sportu i turystyki Andrzej Gut-Mostowy. Pomysł mocno popiera branża turystyczna.
    Wzór: aktywny druk oświadczenia o tanim prądzie i instrukcja [Tauron 79 groszy/kWh]
    Wzór: aktywny druk oświadczenia o tanim prądzie i instrukcja [Tauron 79 groszy/kWh]
    MEiN: nauczyciel nie ma prawa do urlopu dla poratowania zdrowia jeśli etat uzupełnia w kilku szkołach
    Wiceszef MEiN Dariusz Piontkowski w odpowiedzi na poselską interpelację poinformował, że nauczyciele nie mogą skorzystać z urlopu dla poratowania zdrowia, jeżeli pełny wymiar zajęć realizują w kilku szkołach. Według resortu pełny etat w jednej placówce jest niezbędny do uzyskania prawa do urlopu.
    Projekt wzoru oświadczenia odbiorcy uprawnionego
    Projekt nowego wzoru oświadczenia odbiorcy uprawnionego.
    Jak samorządy radzą sobie z drogim prądem?
    Nieodłącznym atrybutem jednostek samorządu terytorialnego jest ich samodzielność, więc… każdy sobie radzi jak może? Część samorządów próbuje szukać na własną rękę adekwatnych do ich problemów rozwiązań związanych z podwyżkami cen energii elektrycznej, kłopotami grzewczymi czy dystrybucją węgla, inne zwracają się ku rozwiązaniom systemowym. Czy takie jednak w ogóle funkcjonują?
    MF przekazało drugą ratę z 13,7 mld zł dla JST
    MF przekazało drugą ratę z 13,7 mld zł dla JST
    Odprawy dla nauczycieli z placówek publicznych i niepublicznych - podobieństwa i różnice
    Nauczyciele zatrudnieni w oświatowych placówkach publicznych i niepublicznych mają prawo do następujących odpraw: ekonomicznej, emerytalno-rentowej i wojskowej. Przyczyny rozwiązania stosunku pracy mogą spowodować, że są uprawnieni do odprawy pieniężnej, bez względu na to, czy pracują etatowo w placówce publicznej czy niepublicznej. Jednak typ placówki decyduje o trybie nabycia tego świadczenia, jego wysokości i wypłacie. Nie ma znaczenia jedynie w przypadku odprawy wojskowej, która nie wiąże się z ustaniem zatrudnienia.
    Odpowiedzialność materialna pracowników
    Stosunek pracy łączący pracodawcę i pracownika ma charakter służbowy i mocno sformalizowany. Choć to pracodawca jest w tej relacji podmiotem profesjonalnym ponoszącym ryzyko działalności prowadzonej przez zakład pracy, nie oznacza to, że pracownik nie ponosi w związku z wykonywaną pracą żadnej odpowiedzialności materialnej. Za co odpowiada? W jakich okolicznościach? Czy pracodawca, podpisując umowę o pracę, powinien podjąć jakieś kroki, by zabezpieczyć swoje interesy?
    Zmiany w promesach w Programie Inwestycji Strategicznych [od 1 grudnia 2022 r.]
    Przywrócenie terminu na złożenie oświadczeń do promesy w Programie Inwestycji Strategicznych od 1 grudnia 2022 r.
    Czy istnieje odrębna procedura zwrotu VAT za hotele i wynajem auta za granicą
    Pytanie dotyczy VAT płaconego za zagraniczne zakupy - głównie chodzi o hotele, wynajem auta czy benzynę. Czy jest jakaś procedura umożliwiająca zwrot podatku VAT za zakupy (hotele, paliwo etc) zagraniczne? Jeżeli tak, to w jakich wypadkach (czy dotyczy wszystkich krajów, czy tylko UE)?
    Czy wypłacane świadczenie urlopowe może uwzględniać sytuację finansową jednostki?
    PYTANIE: Jeśli pracodawca nie złożył w pierwszym miesiącu informacji o niewypłacaniu świadczenia urlopowego i w danym roku jest do niego zobowiązany, to w jakiej wysokości może wypłacić to świadczenie? Czy wysokość świadczenia musi być kwotą maksymalną wynikającą z przepisów o ZFŚS, czy pracodawca może wypłacić mniejszą kwotę ze względu na finansową sytuację jednostki?
    Z jaką datą należy wypłacić trzynastkę osobie, która przechodzi na emeryturę?
    PYTANIE: Kiedy należy wypłacić trzynastkę osobie, która przechodzi na emeryturę np. w sierpniu? Czy wraz z ostatnią wypłatą, czy musimy ją wypłacić dopiero w pierwszym kwartale roku następnego?
    Jak prawidłowo przeprowadzić inwentaryzację w jednostce budżetowej
    Już 23 listopada 2022 podczas szkolenia Ekspertka Magdalena Grotkiewicz opowie jak przeprowadzić inwentaryzację roczną w jednostce. Podczas szkolenia omówi terminy przeprowadzania inwentaryzacji oraz metody inwentaryzacji w odniesieniu do odpowiednich składników majątku. Wskaże także jak przygotować jednostkę do spisu z natury, a także kto może a kto nie.
    PIP: Czy można ukarać pracownika jednocześnie karą porządkową i odebraniem premii?
    Czy pracodawca może ukarać pracownika karą porządkową i jednocześnie pozbawić go premii regulaminowej?
    Żołnierze, policjanci, strażacy chcą podwójnej emerytury. Mundurowej i z ZUS
    Żołnierze, policjanci, strażacy chcą otrzymywać emeryturę nie tylko „mundurową”. Ale i z ZUS ze składek, które policjant odprowadził do ZUS już po odejściu z policji pracując np. jako ochroniarz. Wniosą w tej sprawie do premiera petycję. Pomimo, że SN w uchwale z 15 grudnia 2021 r. (sygn. III UZP 7/21) stwierdził kategorycznie, że w takim przypadku należy się tylko jedno ze świadczeń. To orzeczenie jednoznacznie rozstrzyga wszelkie wątpliwości interpretacyjne i nie daje pola do kolejnych.
    6947 zł na ucznia. Zmiany w sposobie obliczania subwencji oświatowej w 2023 r.
    6947 zł – tyle ma wynieść w przyszłym roku tzw. finansowy standard A subwencji oświatowej. Przy podziale mniej zamożne samorządy prowadzące małe szkoły będą mogły liczyć na większe wsparcie.
    Wykaz 23 programów Ministerstwa Kultury w 2023 r. [nabór do 30 listopada 2022 r., linki]
    Do 30 listopada br. można składać wnioski do kilkudziesięciu programów Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na 2023 rok. Mogą wziąć w nich udział jednostki samorządu terytorialnego, szkoły, biblioteki, domy kultury oraz inne instytucje samorządowe.
    Jak liczyć terminy na poinformowanie pracownika o zmniejszeniu jego etatu lub pensji [przykład]
    Jak liczyć terminy przy wypowiedzeniu zmieniającym?
    Wzór uchwały rady gminy o umorzeniu zaległości z urzędu
    Wzór uchwały rady gminy o umorzeniu zaległości z urzędu
    Czy ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy podlega zajęciu komorniczemu?
    Pracownik zwalnia się za porozumieniem stron. Od kilku lat ma zajęcie komornicze (niealimentacyjne). Czy można doliczyć mu do wynagrodzenia ekwiwalent za niewykorzystany urlop? Czy ekwiwalent podlega zajęciu?
    Czy środki z PPK wykazuje się w oświadczeniach majątkowych osób publicznych?
    Środki zgromadzone w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych powinny być wykazywane w oświadczeniach majątkowych w pozycji dotyczącej posiadanych zasobów pieniężnych.