Kategorie

Urlopy dla rodziców 2016

Joanna Wymiatał
Kancelaria Prawna Nowicki & Ziemczyk Adwokaci i Radcowie prawni Sp. P.
Specjaliści od prawa pracy, prawa nieruchomości i prawa korporacyjnego
Urlop, rodzice/ fot. Fotolia
Do stycznia 2016 roku na kształt uprawnień związanych z rodzicielstwem składało się kilka rodzajów urlopów – urlop macierzyński, dodatkowy urlop macierzyński, urlop rodzicielski oraz wychowawczy, a także urlop ojcowski. Jakie zmiany zostały wprowadzone przez ustawodawcę w styczniu 2016 roku w odniesieniu do poszczególnych uprawnień związanych z rodzicielstwem?

Urlop macierzyński, rodzicielski i wychowawczy w 2016 roku

Obecnie w Polsce współczynnik dzietności wynosi 1,3 – jest on jednym z najniższych w Europie. W odpowiedzi na pogarszającą się sytuację demograficzną Polski ustawodawca podjął w ostatnim czasie szereg inicjatyw o charakterze prorodzinnym. Jedną z nich jest nowelizacja przepisów kodeksu pracy w zakresie uprawnień związanych z rodzicielstwem, które weszły w życie w styczniu 2016 roku.

Polecamy produkt: Kodeks pracy 2016 z komentarzem (książka)

Niniejszy artykuł na celu skrótowe przedstawienie podstawowych założeń znowelizowanych przepisów.

Do stycznia 2016 roku na kształt uprawnień związanych z rodzicielstwem składało się kilka rodzajów urlopów – urlop macierzyński (w wymiarze od 20 do 37 tygodni), dodatkowy urlop macierzyński (od 6 do 8 tygodni), urlop rodzicielski (26 tygodni) oraz wychowawczy (36 miesięcy do ukończenia przez dziecko lat 5) oraz urlop ojcowski (2 tygodnie).

Prześledźmy po kolei, jakie zmiany zostały wprowadzone przez ustawodawcę w styczniu 2016 roku w odniesieniu do poszczególnych uprawnień związanych z rodzicielstwem.

Zobacz również: Urlop rodzicielski 2016 - zmiany

Urlop macierzyński

Reklama

Pierwszą ze zmian w zakresie urlopu macierzyńskiego jest umożliwienie wykorzystania części urlopu macierzyńskiego nie tylko przez pracownika-ojca, ale także przez ubezpieczonego-ojca dziecka, który w celu sprawowania opieki przerwał działalność zarobkową. Ojciec dziecka może wziąć urlop macierzyński po wykorzystaniu przez matkę dziecka co najmniej 14 tygodni tego urlopu. Ponadto już po wykorzystaniu przez matkę po porodzie 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, pozostałą część może z kolei wykorzystać ojciec dziecka lub inny członek najbliższej rodziny, jeżeli pracownica legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Wcześniej taka opcja mogła być wykorzystana wyłącznie przez pracownika – ojca, gdy matka wymagała opieki szpitalnej ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem.

Nowością wprowadzoną przez ustawodawcę jest uprawnienie do rezygnacji z urlopu macierzyńskiego przez matkę dziecka po upływie 14 tygodni na rzecz ojca – pracownika, w sytuacji, gdy matka dziecka nie jest pracownikiem, ale odprowadzała składki na ubezpieczenie chorobowe z innego tytułu np. prowadzenia działalności gospodarczej.

Wyżej wymienione zmiany można ocenić jak najbardziej na plus, ponieważ prowadzą do zrównania praw rodzicielskich osób, które są świadczą pracę na podstawie umów o pracę z osobami zatrudnionymi na innych podstawach. Warunkiem skorzystania z tych uprawnień przez osoby prowadzące działalność gospodarczą jest jednak zaprzestanie aktywnej działalności zarobkowej.
Co więcej, ustawodawca dostrzegł potrzebę rozszerzenia uprawnienia do skorzystania z urlopu macierzyńskiego o inne osoby, które mogą zapewnić opiekę dziecku w sytuacji, gdy matka ze względów zdrowotnych nie ma możliwości osobiście sprawować opieki nad dzieckiem.

Urlop rodzicielski

Ustawodawca zdecydował się na częściowe ujednolicenie systemu urlopów związanych z rodzicielstwem. Otóż zlikwidowany został dodatkowy urlop macierzyński, a zamiast niego wydłużono urlop rodzicielski do wymiaru od 32 do 34 tygodni (w zależności od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie). Urlop rodzicielski w ww. wymiarze przysługuje obojgu rodzicom i mogą oni skorzystać z niego jednocześnie do łącznej wysokości wymiaru określonego powyżej.

Polecany produkt: Komplet Zmiany w prawie pracy w 2016 r.

Reklama

Urlop rodzicielski może być udzielony jednorazowo lub w maksymalnie czterech częściach nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6 rok życia – do tej pory urlop rodzicielski musiał być wykorzystywany w częściach następujących bezpośrednio jedna po drugiej, a więc w praktyce przez okres jednego roku od porodu. Teraz urlop rodzicielski w wymiarze do 16 tygodni może być udzielony w terminie nieprzypadającym bezpośrednio po poprzedniej części tego urlopu. W praktyce oznacza to, że pracownik może złożyć wniosek o 16 tygodni urlopu rodzicielskiego do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6 rok życia. Wykorzystując urlop w tym trybie należy jednak pamiętać, że odpowiedniemu zmniejszeniu ulegnie wówczas ilość części urlopu wychowawczego.

Istotną zmianą jest możliwość połączenia przez pracownika korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego czasu pracy. W przypadku łączenia pracy zawodowej z urlopem rodzicielskim, wymiar urlopu ulega wydłużeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy (nie dłużej jednak niż do 64 lub 68 tygodni).

W przypadku złożenia wniosku o umożliwienie łącznego skorzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy, pracodawca jest zobowiązany uwzględnić wniosek pracownika, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku pracodawca powinien poinformować pracownika na piśmie.

Wyżej wymieniona zmiana może być oceniona na plus o tyle, o ile umożliwia większą elastyczność w sposobie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Jednak po stronie pracodawców, taka elastyczność może stanowić istotny problem w organizacji pracy, zwłaszcza biorąc pod uwagę możliwość wydłużenia urlopu rodzicielskiego aż do 68 tygodni, czy wykorzystania części urlopu aż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6 rok życia.

Urlop ojcowski

Istotne zmiany na plus zostały wprowadzone dla pracowników-ojców. Po pierwsze, z urlopu ojcowskiego można skorzystać aż do ukończenia przez dziecko 24 (a nie jak do tej pory 12) miesiąca życia. Ponadto urlop ten może być wykorzystany jednorazowo lub w dwóch częściach, przy czym żadna część nie może być krótsza niż tydzień.

Tutaj ustawodawca postanowił rozwiązać problem, który pojawił się przy okazji poprzedniej nowelizacji – wielu ojców-pracowników chciało dzielić urlop ojcowski na części i w elastyczny sposób wykorzystać to uprawnienie – dotychczasowe regulacje nakazywały jednak udzielać urlopu jednorazowo w wymiarze 2 tygodni.

Urlop wychowawczy

Najważniejsza zmiana w zakresie urlopów wychowawczych dotyczy wieku dziecka, do którego może być on wykorzystany – na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia (do tej pory 5 rok życia). Wymiar urlopu wychowawczego nie ulega zmianie i wynosi nadal 36 miesiące. Urlop wychowawczy przysługuje obojgu rodzicom, którzy ponadto mogą skorzystać z niego jednocześnie, przy czym wymiar urlopu wychowawczego nie ulegnie wówczas wydłużeniu – do tej pory rodzice mogli korzystać z urlopu wychowawczego wspólnie przez okres wyłącznie 4 miesięcy – nowelizacja zniosła to ograniczenie.

Zwolnienia od pracy

Nowością jest możliwość wykorzystana zwolnienia w celu sprawowania opieki na dzieckiem w wieku do 14 lat także w wymiarze godzinowym – pracownik będzie mógł wykorzystać zwolnienie w wymiarze 16 godzin albo 2 dni z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. O sposobie wykorzystania zwolnienia decyduje pracownik w pierwszym wniosku o udzielenie takiego zwolnienie złożonym danym roku kalendarzowym.

Dodatkowo ustawodawca wskazał, że zwolnienie od pracy udzielane w wymiarze godzinowym, dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika. Niepełną godzinę zwolnienia od pracy zaokrągla się w górę do pełnej godziny.

Nie do końca zrozumiałym jest, dlaczego ustawodawca określił proporcjonalne obniżanie wymiaru zwolnienia od pracy w przypadku niepełnoetatowców wyłącznie w sytuacji wyboru przez pracownika opcji godzinowej. Ponadto, duża elastyczność udzielania zwolnienia od pracy w wymiarze godzinowym może przysporzyć dużo problemów organizacyjnych po stronie pracodawców, zwłaszcza przy pracy zmianowej i w równoważnym czasie pracy w zakładach produkcyjnych. Można sobie wyobrazić sytuację, gdy pracownik zatrudniony przy produkcji 16 razy będzie korzystał ze zwolnienia z pracy w roku, a pracodawca w tym czasie będzie musiał zapewnić ciągłość pracy przy obsłudze maszyn produkcyjnych.

Nowe terminy do składania wniosków

Pisemny wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego oraz wychowawczego powinien być złożony w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu (poprzednio był to termin 14 dniowy).

Podobnie wydłużeniu uległ termin składania wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego (z 14 do 21 dni). Pracownik może wycofać wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego nie później niż na 7 dni przed rozpoczęciem tego urlopu, składając pracodawcy pisemne oświadczenie w tej sprawie. Jeżeli wniosek, o udzielenie urlopu wychowawczego lub jego kolejnej części, został złożony bez zachowania terminu, pracodawca powinien udzielić urlopu wychowawczego nie później niż z dniem upływu 21 dni od dnia złożenia wniosku.

Wydłużenie terminów do składania wniosku należy ocenić pozytywnie – pozwoli to na zachowanie ciągłości pracy i umożliwi pracodawcy przeprowadzenie zmian organizacyjnych.

Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy

Na marginesie należy zaznaczyć, iż ustawa z dnia 24 lipca 2015 roku zmieniła także przepisy ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników ( Dz. U. z 2015 r. poz 192). Do tej pory budziło pewne wątpliwości, czy ochrona pracowników w razie zwolnień z przyczyn niedotyczących pracowników obejmuje pracowników korzystających z innych urlopów niż macierzyński. Ustawodawca postanowił wyraźnie uregulować tę kwestię dodając, że ochrona przysługuje pracownikowi w ciąży, w okresie urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz ojcowskiego. Znowelizowane przepisy ustawy nie objęły natomiast ochroną pracowników korzystających z urlopów wychowawczych.

O autorze:

Joanna Wymiatał ukończyła studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego z wyróżnieniem. Joanna jest także absolwentką Szkoły Prawa Niemieckiego na Wydziale WPiA Uniwersytetu Warszawskiego. W ramach programu stypendialnego Erasmus Joanna studiowała na Uniwersytecie w Salzburgu, obecnie jest aplikantem adwokackim Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. Joanna zdobywała doświadczenie prawnicze w kancelarii specjalizującej się w prawie pracy oraz w dziale prawnym międzynarodowej korporacji paliwowej. W czasie studiów Joanna działała także w Klinice Prawa oraz pełniła funkcję Ambasadora Rzecznika Praw Obywatelskich prof. Ireny Lipowicz. Joanna interesuje się psychologią, w szczególności profilowaniem kryminalnym, a w wolnych chwilach tańczy lindy hop, gotuje i uczy się niemieckich dialektów.

Urlop macierzyński, rodzicielski i wychowawczy w 2016 roku

Polecamy serwis: Kadry i płace

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    15 maja 2021
    Zakres dat:

    Rada nie musi upoważniać wójta do spłaty gminnych zobowiązań

    Czy rada gminy może w uchwale nowelizującej budżet gminy na 2021 rok upoważnić wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do spłat zobowiązań gminy oraz do zabezpieczania zawieranych umów o dofinansowanie realizowanych programów i projektów w „innej formie wymaganej przez dysponenta środków”?

    Opłata za odbiór śmieci z nieruchomości letniskowej

    Czy rada gminy może wprowadzić w trakcie trwania roku podatkowego ryczałtowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe?

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia 2021

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia - Ministerstwo Zdrowia skierowało do prac rządu projekt nowelizujący przepisy.

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli 2021

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli - czym jest i ile wynosi w 2021 roku? 13 maja 2021 r. wchodzi w życie nowe rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli.

    Opodatkowanie dodatków i nagród spisowych wypłacanych pracownikom urzędów

    W związku z przeprowadzanym Narodowym Spisem Powszechnym Ludności i Mieszkań 2021 r. niektórzy pracownicy urzędu gminy zostali oddelegowani do prac spisowych. Czy wypłacone im dodatki i nagrody spisowe należy zaliczyć do przychodów ze stosunku pracy?

    COVID-19 a prawo do odliczenia VAT z tytułu termomodernizacji DPS

    Dom pomocy społecznej przeprowadza termomodernizację budynku. Czy w sytuacji pandemii, w związku z przeprowadzaną termomodernizacją, można dokonać częściowego odliczenia VAT, czy należy uznać, że DPS nie prowadzi działalności opodatkowanej?

    Klasyfikacja budżetowa wydatków na wniesienie dopłaty do kapitału zapasowego do spółki

    Jaki paragraf wydatkowy zastosować do wydatku z tytułu „wniesienia dopłaty do kapitału zapasowego spółki gminy”. Czy prawidłowy będzie § 415 „Opłaty na rzecz budżetu państwa” czy § 601 „Wydatki na zakup i objęcie akcji i udziałów”?

    Wydatek na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień

    Jak księgować po stronie ośrodka pomocy społecznej wydatki na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień finansowane ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.

    Czy blaszaki podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości

    Czy gmina może naliczać podatek od nieruchomości od tzw. blaszaków, które służą jako składziki na narzędzia, czy jako pomieszczenia do przechowywania różnych rzeczy, np. rowerów, kosiarek itp. Zgodnie z prawem budowlanym, nie są to ani budynki, ani obiekty budowlane.

    Klasyfikacja budżetowa wydatku za badania na przeciwciała COVID-19

    W jakim paragrafie należy zaksięgować fakturę za badania na przeciwciała (COVID-19) - w § 428 czy § 430? Nie są to badania okresowe w ramach medycyny pracy, tylko badanie krwi zlecone przez szkołę swoim pracownikom.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r. Czy do paragonu z NIP nabywcy można wystawić fakturę? Od kiedy paragony z NIP wykazywać w nowym JPK_VAT?

    Czy konto 840 jest właściwe do rozliczania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności

    Czy jednostka - urząd gminy - powinna prowadzić konto 840 do księgowania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności na 20 lat?

    Brak ogłoszenia o wyniku postępowania a odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

    Nowa ustawa - Prawo zamówień publicznych wprowadziła nowe rodzaje ogłoszeń m.in. w trybach zamówień poniżej progów unijnych, w tym ogłoszenie o wyniku postępowania i ogłoszenie o wykonaniu umowy. Czy podobnie jak innego rodzaju ogłoszenia będą one podlegać dyscyplinie finansów publicznych, np. przy niezamieszczeniu albo nieterminowym zamieszczeniu w Biuletynie Zamówień Publicznych?

    Nagroda jubileuszowa po przedstawieniu przez pracownika dodatkowych dokumentów

    Czy po dostarczeniu przez pracownika samorządowego dodatkowych dokumentów należy mu wypłacić nagrodę jubileuszową wyższego stopnia? Jeśli tak, to w jakiej wysokości? Czy należy ją oskładkować?

    Powierzenie prowadzenia określonych spraw gminy

    Czy z przepisu art. 33 ust. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wynika możliwość powierzenia przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) prowadzenia określonych spraw gminy w jego imieniu sekretarzowi tej gminy. W szczególności czy na podstawie tego przepisu wójt może upoważnić sekretarza gminy do podejmowania zarządzeń zmieniających budżet?

    Młodzieżowy budżet obywatelski

    W mieście realizowany jest budżet obywatelski, którego pula środków podzielona jest na zadania osiedlowe oraz ogólnomiejskie. Czy możliwe jest utworzenie odrębnego młodzieżowego budżetu obywatelskiego, jeśli w mieście obowiązuje uchwała, zgodnie z którą mieszkańcy - bez względu na wiek - mogą zgłaszać swoje pomysły do realizacji? Młodzieżowy budżet obywatelski byłby skierowany do ściśle określonej grupy mieszkańców - tylko tych w wieku uczniów szkół ponadpodstawowych. Czy wprowadzenie młodzieżowego budżetu obywatelskiego powinno mieć formę zarządzenia prezydenta miasta czy uchwały?

    Nowe formularze sprawozdań dla samorządowych jednostek z osobowością prawną

    Na stronie Ministerstwa Finansów opublikowano nowe formularze sprawozdań Rb-N, Rb-Z dedykowane dla samorządowych jednostek z osobowością prawną (instytucji kultury, sp zoz, samorządowych osób prawnych utworzonych na podstawie odrębnych ustaw).

    Jak poprawiać błędy w zapisach księgowych?

    Zapis księgowy - co powinien zawierać? Jak prawidłowo prowadzić księgi rachunkowe? Czy można poprawiać błędy w księgach rachunkowych za pomocą korektora?

    Opłaty za pobyt w schronisku dla bezdomnych

    Czy rada gminy, ustalając opłaty za dzień pobytu w schronisku dla osób bezdomnych (schronisku z usługami opiekuńczymi), może różnicować stawkę tej opłaty w zależności od płci osoby korzystającej z placówki (inna stawka opłaty dla kobiet i inna stawka opłaty dla mężczyzn)?

    Czy można skrócić vacatio legis uchwały podatkowej

    Rada gminy M. zwraca się z pytaniem, czy podejmując uchwałę w sprawie podatków i opłat lokalnych na 2021 rok (podatek od środków transportowych, od nieruchomości etc.), może skrócić podstawowy, 14-dniowy termin vacatio legis dla wejścia jej w życie?

    Sprawozdania finansowe za 2020 r. – przedłużenie terminu

    Sprawozdania finansowe za 2020 r. – przedłużono terminy. Do kiedy jednostki sektora publicznego, fundacje oraz firmy powinny złożyć sprawozdania finansowe?

    Zbieg egzekucji alimentacyjnej i niealimentacyjnej na liście płac pracownika ośrodka pomocy społecznej

    Jeden z pracowników ośrodka pomocy społecznej otrzymuje wynagrodzenie netto w wysokości 3102 zł. Do działu kadr równocześnie wpłynęły na jego nazwisko 2 tytuły egzekucyjne: zajęcie alimentacyjne w wysokości 752 zł oraz niealimentacyjne zajęcie komornicze w wysokości 4507 zł. Czy w zaistniałej sytuacji z wynagrodzenia pracownika należy potrącić pracownikowi do 3/5 pensji netto?

    Nabycie w trakcie roku kalendarzowego wyższego stażu do wymiaru urlopu pracownika pomocy społecznej

    W jaki sposób należy obliczyć wymiar urlopu wypoczynkowego pracownika, który w trakcie roku uzyskuje 10-letni staż uprawniający do 26 dni urlopu?

    Czy głównemu księgowemu jednostki samorządowej można odebrać dodatek funkcyjny

    Jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego zatrudnia pracownika na stanowisku głównego księgowego. Czy temu pracownikowi można zmniejszyć lub odebrać dodatek funkcyjny z powodu nienależytego wykonywania obowiązków?

    Jaką stawką VAT opodatkować usługi transportu do punktów szczepień

    Gmina organizuje transport dla osób z trudnościami w samodzielnym dotarciu do punktów szczepień. Świadczenie usług jest zlecane podmiotowi zewnętrznemu. Czy w takim przypadku transport można traktować jako usługę zwolnioną z VAT?