Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Samorządowego oszusta może rozliczyć także sąd pracy

Samorządowego oszusta może rozliczyć także sąd pracy./ fot. Shutterstock
Samorządowego oszusta może rozliczyć także sąd pracy./ fot. Shutterstock
Pracownik, który okradł gminę, w której pracował, musi się liczyć nie tylko z odpowiedzialnością karną, ale też z pracowniczym procesem o naprawienie szkody wyrządzonej umyślnie pracodawcy.

Rozliczenie się np. ze zdefraudowanej dotacji celowej nie jest łatwe. Pracodawcą jest bowiem jednostka samorządową, zaś pracownik, za którego działania ponosi on odpowiedzialność, sprzeniewierza środki, które należą do Skarbu Państwa, a nie do pracodawcy.

Pracownik socjalny wyłudza świadczenia

Pan X przez prawie pięć lat był pracownikiem gminnego ośrodka pomocy społecznej (GOPS). Jako starszy referent upoważniony był do przygotowywania decyzji administracyjnych dotyczących przyznawania świadczeń rodzinnych i z funduszu alimentacyjnego. W tym czasie wprowadził do systemu elektronicznego dane fikcyjnych świadczeniobiorców: ich sfalsyfikowane daty urodzenia i numery PESEL. W ten sposób spowodował wypłaty świadczeń pieniężnych w wysokości 400 tys. zł na rzecz fikcyjnych osób. Przelewy te wpływały na rachunki bankowe: dwa należące do pana X, a trzeci do jego kolegi. Przelewy realizowała księgowa GOPS po merytorycznym zatwierdzeniu list wypłat przez pracownika ds. świadczeń rodzinnych i kierownika ośrodka. Gdy kierownik GOPS zorientował się w procederze, zawiadomił policję i wydział polityki społecznej w urzędzie wojewódzkim.

Do urzędu wojewódzkiego pracownik oszust chciał zwrócić pieniądze tytułem naprawienia szkody. Ten jednak odpowiedział, że zadanie z zakresu wypłaty świadczeń rodzinnych jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej realizowanym przez gminę i finansowanym z budżetu państwa w formie dotacji celowych. Dotacja została przyznana gminie, która następnie przekazała ją do GOPS, więc zwrot dotacji na konto wojewody powinien nastąpić za pośrednictwem GOPS i gminy. Pan X zaczął zwracać pieniądze, ale wpłacił tylko 47 tys. zł.

Postępowanie karne

Wobec pana X toczyło się postępowanie karne. Wojewoda wystąpił do sądu, aby wskazał w wyroku, że przestępstwo zostało popełnione na szkodę Skarbu Państwa reprezentowanego przez wojewodę i na jego rzecz powinien być nałożony obowiązek naprawienia szkody. Pan X przyznał się do zarzucanych mu czynów i dobrowolnie poddał się karze. Za to, że za pomocą wprowadzania w błąd przełożonej oraz innych pracowników urzędu gminy, doprowadził ich do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Skarbu Państwa znacznej wartości (400 tys. zł) został skazany na karę czterech lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na okres próby i karę grzywny. Sąd zastosował też środki karne w postaci zakazu zajmowania stanowisk w administracji publicznej związanych z odpowiedzialnością materialną lub dysponowaniem środkami publicznymi na okres ośmiu lat, a także, co istotne, na podstawie art. 46 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (dalej: k.k.) nałożył obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem na rzecz Skarbu Państwa - wojewody w kwocie 353 tys. zł.

Gmina musi zwrócić wyłudzone przez urzędnika środki

Wojewoda w decyzji nakazał gminie zwrócić 400 tys. zł tytułem pobrania dotacji w "nadmiernej" wysokości, a także wezwał pana X do zwrotu 353 tys. zł na konto urzędu wojewódzkiego tytułem prawomocnego wyroku - naprawienia szkody.

Pan X przestał zwracać pieniądze na konto gminy, a zaczął wpłacać na konto urzędu wojewódzkiego.

W tych okolicznościach GOPS wystąpił przeciwko panu X do sądu pracy o odszkodowanie (pokrywające zresztą tylko część szkody), które zasądziły mu sądy kolejnych instancji.

Pracodawca występuje z powództwem o odszkodowanie

Sądy uznały, że jakkolwiek GOPS nie ma zdolności prawnej w rozumieniu prawa cywilnego, to ma taką zdolność w sprawach z zakresu prawa pracy. W wyniku przestępczych działań pracownik wyrządził mu szkodę z winy umyślnej w kwocie 400 tys. zł, która podlega naprawieniu w pełnej wysokości (art. 122 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, dalej: k.p.). Popełnienie przez pracownika oszustwa doprowadziło do niekorzystnego rozporządzenia przez GOPS mieniem, w które został wyposażony, co uniemożliwiło prawidłową realizację powierzonych mu zadań z zakresu pomocy społecznej.

Pan X twierdził m.in., że skoro wyrokiem karnym nałożono na niego obowiązek naprawienia szkody, to stoi to na przeszkodzie wytoczeniu powództwa odszkodowawczego przez pracodawcę.

W takim stanie faktycznym zapadł wyrok Sądu Najwyższego z 9 maja 2019 r. (sygn. akt III PK 47/18).

W ocenie Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy uznał, że skoro wojewoda nałożył na GOPS obowiązek zwrotu dotacji, to nie podlega kwestii, że poszkodowanym w tych sprawach był w pierwszej kolejności pracodawca.

"Wyrządzona szkoda polegała nie tylko na pomniejszeniu przekazanych GOPS dotacji, ale także na obowiązku zwrotu równowartości zdefraudowanych przez pracownika środków Skarbowi Państwa za pośrednictwem gminy. Wprawdzie sąd w prawomocnym wyroku karnym nałożył na sprawcę ujawnionych przestępstw obowiązek naprawienia wyrządzonej Skarbowi Państwa szkody, ale z podstawy prawnej tego orzeczenia wynika, że w razie skazania sąd może orzec (np. na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej) obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody" - wskazał Sąd Najwyższy.

Przesłanki obowiązku naprawienia szkody regulują przepisy prawa cywilnego.

Sąd Najwyższy wskazał ponadto, że sąd karny (orzekając o obowiązku naprawienia szkody) nie zastosował przepisów prawa cywilnego. Nie wskazał też terminu wykonania orzeczonego obowiązku naprawienia szkody.

"Dlatego wątpliwe byłoby uznanie, że wydane karne orzeczenie o obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej poszkodowanemu Skarbowi Państwa nadaje się do skutecznej egzekucji" - wskazał skład orzekający SN. "Ponadto orzeczony w postępowaniu karnym obowiązek odszkodowawczy bez wskazania konkretnych przepisów prawa cywilnego pomija należne poszkodowanemu odsetki, które co do zasady mogą być dochodzone od dat wyrządzenia szkody wskutek konkretnych czynów zabronionych, choćby popełnionych w warunkach przestępstwa ciągłego" - zauważył SN.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu swego orzeczenia wskazał ponadto, że sądy orzekające w postępowaniu cywilnym wiążą ustalenia wydanego w sprawie prawomocnego wyroku skazującego tylko co do popełnienia przestępstwa (art. 11 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego; dalej: k.p.c.). Nie ma natomiast przeszkód do dochodzenia roszczeń majątkowych wynikających z osądzonych przestępstw w postępowaniu cywilnym, a w szczególności wtedy, gdy odpowiedzialność cywilna przestępcy - sprawcy szkody nie została w całości ani prawidłowo osądzona w postępowaniu karnym (art. 12 k.p.c.).

Z ORZECZNICTWA

Res iudicata odnosi się tylko do tych orzeczeń, które ,,osądzają" sprawę, a więc merytorycznych orzeczeń rozstrzygających spory między stronami występującymi w określonych rolach procesowych stosunek prawny w oparciu o określoną podstawę faktyczną i prawną. Przedmiotowe granice powagi rzeczy osądzonej wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia sądu w związku z podstawą tego rozstrzygnięcia.

Wyrok SN z 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt V CSK 379/14

Powaga rzeczy osądzonej (res iudicata)

Orzeczony wyrokiem karnym obowiązek naprawienia przez skazanego (pracownika) szkody dotyczy podmiotu poszkodowanego, który został wymieniony w wyroku sądu karnego, co odnosi się do wydanych orzeczeń karnych, które merytorycznie osądziły w całości lub w części roszczenia ze spornego stosunku cywilnoprawnego tylko pomiędzy spornymi stronami występującymi w określonych rolach procesowych.

W ocenie SN zobowiązanie karne skazanego w procesie karnym sprawcy szkody do jej naprawienia Skarbowi Państwa nie stanowiło przeszkody do osądzenia w procesie cywilnym (w sprawie z zakresu prawa pracy) roszczenia majątkowego poszkodowanego pracodawcy o naprawienie umyślnie wyrządzonej przez pracownika szkody w postaci umniejszenia przekazanych pracodawcy dotacji oraz obowiązku pracodawcy zwrotu równowartości zdefraudowanych przez pana X środków jako dotacji wykorzystanych oczywiście niezgodnie z ich przeznaczeniem za pośrednictwem gminy Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez wojewodę.

Sąd Najwyższy uznał, że w procesie cywilnym z tytułu pracowniczej odpowiedzialności materialnej za szkodę wyrządzoną pracodawcy sądy pracy prawidłowo uznały pracodawcę za poszkodowanego przestępczymi umyślnymi działaniami pracownika (art. 122 k.p.), choćby ten sprawca szkody został na podstawie art. 46 § 1 k.k. w związku z konkretnymi przepisami prawa cywilnego, które sąd karny powinien zastosować i wskazać w wypadkach ustawowo przewidzianych w postępowaniu karnym (art. 12 k.p.c.), zobowiązany w wyroku karnym do naprawienia szkody, którą "pośrednio" wyrządził podmiotowi trzeciemu - Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez wojewodę, którego dotacje celowe stały się przedmiotem przestępczego i deliktowego procederu pracownika. W sprawie z zakresu pracowniczej materialnej odpowiedzialności odszkodowawczej bezpośrednio poszkodowanym przestępczą działalnością pracownika był zatem pracodawca, który został zobowiązany do zwrotu Skarbowi Państwa dotacji celowych. Nawet gdyby przyjąć, że do wyrządzenia szkody wyrządzonej - według sądu karnego - osobie trzeciej, którą "finalnie" był Skarb Państwa - wojewoda, doszło wskutek pogwałcenia obowiązków pracowniczych, to zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca (art. 120 § 1 k.p.), któremu przysługują roszczenia regresowe do pracownika - sprawcy szkody (art. 120 § 2 k.p.).

Zasady materialnej odpowiedzialności pracowniczej określa Kodeks pracy

Zasadniczo odpowiedzialność pracownika jest ograniczona. Zgodnie z art. 119 k.p. odszkodowanie ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, ale nie może ono przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody.

Nie dotyczy to jednak przypadku, gdy pracownik wyrządza szkodę umyślnie. Wówczas, zgodnie z art. 122 k.p., jest obowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości.

Kodeks pracy reguluje też kwestie odpowiedzialności pracodawcy za szkodę wyrządzoną przez jej pracownika osobie trzeciej. W myśl art. 120 § 1 k.p., w razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej, zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca.

Pracodawcy przysługuje wówczas regres do pracownika (120 § 2 k.p.).

Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter podmiotów i środków, SN uznał, że jest mało prawdopodobne, aby w tej sytuacji doszło do podwójnej egzekucji. W razie jednak takiej sytuacji pan X mógłby skutecznie bronić się powództwami przeciwegzekucyjnymi.

Magdalena Januszewska

radca prawny specjalizujący się w zagadnieniach prawa pracy

Podstawa prawna

art. 46, art. ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1600; ost. zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 870)

art. 119, art. 120, art. 122 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 1040)

art. 11, art. 12 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 1460; ost. zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 1469)

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość budżetowa
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Wynajem nieruchomości na cele mieszkaniowe a VAT
    Spór co do zakresu stosowania zwolnienia od VAT w odniesieniu do usług w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym sprawiał, że VAT zawarty w czynszu najmu płaconym przez gminę na rzecz wynajmującego, jako związany z wykonaniem usługi zwolnionej nie podlegał odliczeniu i był cenotwórczy dla finalnego korzystającego.
    Po podwyżkach kierowca miejskiego autobusu zarabia 4400 zł na rękę. Chciałby 6500 zł netto + premia
    W Krakowie kierowcy miejskich autobusów zarabiają na rękę 4–4,3 tys. zł, a po pół roku pracy mogą liczyć na więcej o ok. 400 zł netto.
    Odliczenie VAT przy organizacji niebiletowanych imprez kulturalnych
    Lato to ten okres roku, który sprzyja organizacji imprez plenerowych i promowaniu działalności kulturalnej. Jest to szczególnie istotne w 2022 r., w którym po dwóch latach ograniczeń związanych z pandemią COVID-19 działalność ta ma szansę powrócić w szerszym zakresie. Niestety, wiąże się to także z powrotem problemów, które istniały już przed pandemią, a wśród nich odliczeniem przez instytucje kultury VAT związanego z organizacją imprez niebiletowanych.
    Klasyfikacja budżetowa: część rozwojowa subwencji dla samorządów [rozporządzenie z 15 lipca 2022 r.]
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 15 lipca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych - poz. 1571
    Artur Soboń sugeruje: podwyżki w sferze budżetowej w 2023 r. będą wyższe niż 7,8 proc.
    Będziemy rozmawiać ze stroną społeczną o podwyżce dla urzędników w 2023 r. Na dziś nie powiedziałbym, że ta podwyżka skończy się na 7,8 proc. – powiedział w czwartek wiceminister finansów Artur Soboń, pytany podwyżki w sferze budżetowej.
    Soboń: dodatki do pelletu, oleju opałowego i gazu nie będą wynosiły 3000 zł. Każdy dodatek będzie miał inną wartość.
    Jeśli mamy różne paliwa, to oczywiście musi być zróżnicowanie - mówił wiceminister finansów Artur Soboń, pytany, czy dodatki dla gospodarstw ogrzewających się innym paliwem niż węgiel będą zróżnicowane. Jak dodał, nie ma żadnych przesłanek, by mówić, że czeka Polskę recesja.
    Jak uniknąć kary za niezłożenie deklaracji do CEEB do 30 czerwca 2022 r.?
    Ustawowy termin złożenia deklaracji dotyczących źródeł ciepła i spalania do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) minął 30 czerwca 2022 r. Ale zapominalscy właściciele lub zarządcy budynków mogą uniknąć kary.
    W 2023 r. chcemy 1000 zł podwyżki dla urzędnika, a nie 300 zł. Dlaczego tylko dyrektor ma mieć więcej o 1,5 tys. zł [Wywiad]
    Dla każdego urzędnika po 1 tys. zł od stycznia. Inaczej dojdzie do paraliżu państwa, bo ludzie lawinowo odchodzą, a w urzędach mamy po kilkadziesiąt wakatów. Niemal połowa ogłoszeń o naborach nie jest rozstrzygana, bo albo nikt się nie zgłasza, albo pojawia się osoba bez kwalifikacji.
    Kiedy mieszkańcy miast mogą otrzymać zwrot opłaty za śmieci?
    Opłaty śmieciowe do zwrotu; prokuratura zaleca samorządom stosowanie ordynacji podatkowej.
    Czy można przenieść decyzję o legalizacji samowoli budowlanej?
    Powszechna jest praktyka przenoszenia decyzji o legalizacji samowoli budowlanej na wniosek inwestora.
    Jakich błędów unikać w uchwałach o ułatwieniu handlu rolnikom?
    Od 1 stycznia 2022 r. samorządy zostały obciążone nowymi obowiązkami związanymi z ułatwieniami prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników. Wiązało się to m.in. z podjęciem stosownych uchwał - w tym określających zasady prowadzenia takiego handlu.
    Czy gmina może pozyskać dane osobowe na temat ilości zużytej wody przez mieszkańca?
    Czy przedsiębiorstwo wodociągowe może udostępnić gminie dane osobowe na temat ilości zużytej wody przez mieszkańca?
    Ustawa o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia - na czym polega nowelizacja przepisów?
    Ostatnia nowelizacja ustawy o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia m.in. istotnie podwyższyła wskaźniki służące ustalaniu tych minimalnych wynagrodzeń.
    Morawiecki: 4 mld zł dla 1300 gmin w ramach programu dla terenów popegeerowskich
    Ponad 1300 gmin skorzysta na Programie Inwestycji Strategicznych dla terenów popegeerowskich. 4 mld złotych zostaną przeznaczone na wsparcie 1871 inwestycji na tych terenach.
    Pensja brutto 5500 zł, to netto 5078,81 zł z dopłatą 1000 zł do urlopu z ZFŚS
    Pytanie: Pensja brutto 5500 zł. Pracownik dostał dopłatę 1000 zł z ZFŚS do wypoczynku. Ile otrzyma pensji netto?
    Zakwaterowanie uchodźców a zwolnienie z podatku od nieruchomości
    Czasem, w którym wzrasta w gminach zainteresowanie tematyką podatków i opłat lokalnych, jest zazwyczaj przełom trzeciego i czwartego kwartału roku. Wówczas muszą one zdecydować, czy kierując się wzrostem stawek maksymalnych podatków i opłat lokalnych, podejmą nowe uchwały podatkowe na kolejny rok, a także, czy zdecydują się na wprowadzenie na swoim terenie fakultatywnych opłat albo nowych zwolnień przedmiotowych.
    Ewidencja księgowa gruntów w użytkowaniu wieczystym
    Jakie zastosować konto bilansowe lub pozabilansowe dla gruntów w użytkowaniu wieczystym, od których jednostka samorządu terytorialnego płaci do starostwa opłaty roczne?
    Wzory na obliczenie pensji netto z wynagrodzenia brutto [5 kroków. Przykład]
    Artykuł przedstawia ogólny wzór obliczania pensji netto z wynagrodzenia brutto wraz z przykładem zastosowania algorytmu obliczeń. Obliczeń dokonujemy w 5 krokach.
    Czy gmina może ustalić opłatę za eksploatację cmentarza?
    Czy wójt (burmistrz, prezydent miasta) w zarządzeniu w sprawie wysokości opłat za usługi cmentarne pobierane na terenie gminy (miasta) może ustalić opłaty "za eksploatację cmentarza" - m.in. przy pochówku, ekshumacji zwłok oraz przy pracach kamieniarskich dotyczących nagrobka?
    3800 brutto i nagroda jubileuszowa, to 5428,91 netto od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    Lista płac, gdy pracownik otrzymał nagrodę jubileuszową - to przykład nr 32 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzeń z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w poradniku.
    Jakie są zasady stosowania pełnomocnictw do sprawowania zarządu mieniem gminy
    Pytanie: Co zrobić w następującej sytuacji. Wójt gminy nie udzielił kierownikom podległych jednostek budżetowych (szkół, ośrodka pomocy społecznej) i samorządowych zakładów budżetowych (zakładu gospodarki komunalnej, zakładu gospodarki mieszkaniowej) pełnomocnictw do sprawowania zarządu mieniem gminy, w które wyposażono te jednostki organizacyjne. Kierownicy jednostek działali mimo to, zawierając umowy związane z bieżącym prowadzeniem działalności statutowej swoich jednostek - w tym dotyczące zbywania, nabywania, wynajmowania i wydzierżawiania składników mienia komunalnego.
    Zwrot opłaty za zezwolenie na sprzedaż alkoholu w przypadku likwidacji sklepu
    Pytanie: Czy przedsiębiorcy, który uiścił w styczniu I ratę za zezwolenie na sprzedaż alkoholu w sklepie, przysługuje zwrot części środków, jeśli w marcu złożył rezygnację z korzystania z zezwolenia? Powodem rezygnacji była likwidacja sklepu.
    Jak obliczyć podatek od deszczu [przykład obliczeń, wzór]
    Sposób obliczania tzw. podatku od deszczu reguluje art. 272 ust. 8 Prawa wodnego. Wysokość tej opłaty gmina ustala jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wyrażonej w m2 x wielkość utraconej powierzchni biologicznie czynnej wyrażonej w m2 oraz czasu wyrażonego w latach.
    Wyliczenia MF wysokości PIT za 2022 r. i 2021 r. dla 100 pensji brutto według zasad od 1 lipca 2022 r.
    Wyliczenia MF: Pracownik z pensją brutto 3200 zł zapłaci mniejszy PIT za 2022 r. o 2014 zł. Dla pensji 12 000 zł brutto zmniejszenie PIT wyniesie 5068 zł. Dla pensji 50 000 zł brutto miesięcznie podwyżka rocznego PIT za 2022 r. to 29 039 zł.
    Od pensji 3700 - 3800 zł brutto podatnik zł zapłaci niższy PIT o 1871 zł - 1843 zł [obliczenia MF od 1 lipca 2022 r.]
    Pracownik z pensją 3700 zł brutto zapłaci w 2022 r. mniejszy podatek PIT o 1871 zł. Pracownik z pensją 3800 zł brutto zapłaci mniejszy podatek o 1843 zł.