Czy jednostka niezarejestrowana jako podatnik VAT może wystawiać rachunki

Tak, jednostka właściwie nadal może wystawiać ra­chunki (nie ma bowiem takiego zakazu). Jednak ze względów profilaktycznych wskazane jest, aby doku­menty tytułowane „rachunek" jednostka zastąpiła do­kumentami tytułowanymi „faktura".

Do końca 2013 r. podatnicy, którzy nie byli zareje­strowani jako podatnicy VAT, mieli obowiązek (na żą­danie nabywców towarów i usług) wystawiać rachunki, które do celów VAT uważane były za faktury. Wynikało to z § 17 pkt 4 obowiązującego wówczas rozporządze­nia o fakturach.

Obecnie podobnego przepisu nie ma. Jednocześnie z art. 106b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od to­warów i usług (dalej: ustawa o VAT) wynika, że faktu­ry są dokumentami, które mogą wystawiać wszyscy podatnicy - w tym podatnicy, którzy nie są zareje­strowani jako podatnicy VAT.

Nie oznacza to zakazu wystawiania rachunków, po­nieważ żaden przepis takiego zakazu nie przewiduje,
a jednocześnie przepisy o wystawianiu rachunków nie zastrzegają, że rachunki mogą być wystawiane wyłącz­nie w określonych nimi przypadkach. Jednostka, co do zasady, nadal może wystawiać zatem rachunki.

Zobacz również: Czy można odliczyć VAT z faktury, gdy wystawca nie jest podatnikiem VAT

Należy jednak zauważyć, że teoretycznie wysta­wienie rachunku nie zwalnia jednostki z obowiązku wystawienia faktury - jeżeli nabywca towaru czy usługi zażąda wystawienia faktury (należy bowiem zauważyć, że sprzedaż zwolniona z VAT musi być udokumentowana fakturami tylko na żądanie nabywcy - art. 106b ust. 2 i 3 ustawy o VAT).

W praktyce rachunki wystawiane przez jednostkę mogą być jednocześnie fakturami, a więc wystawiając je - jednostka może wypełniać obowiązek wystawienia faktury. Spowodowane jest to tym, że od dłuższego cza­su (od 1 stycznia 2013 r.) oznaczanie faktur wyrazami „FAKTURA VAT" nie jest wymagane. W konsekwen­cji każdy dokument zawierający dane wymagane dla faktur jest fakturą.

INTERPRETACJE

(...) z przepisów tych nie wynika, że faktura musi za­wierać nazwę „faktura". Zaznacza się w tym kontek­ście jednak, że w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2014 r. fakturą jest każdy dokument zawierający dane wymagane ustawą i przepisami wydanymi na jej podstawie (art. 2 pkt 31 ustawy o podatku od towarów i usług), nie zaś dokument za­wierający nazwę „faktura".

Interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 16 kwietnia 2014 r., sygn. ITPP3/443-68/14/AT

Fakturą może być zatem również dokument za­tytułowany „rachunek", o ile zawiera dane wyma­gane dla faktur. O to zaś nietrudno, ponieważ prze­pisy § 3 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Finansów z 3 grudnia 2013 r. w sprawie wystawiania faktur prze­widują, że faktury dokumentujące czynności zwolnio­ne z VAT mogą zawierać znacznie mniej elementów niż „zwykłe" faktury.

Przykład

Faktury wystawiane przez podatników korzystają­cych ze zwolnienia z VAT ze względu na wartość sprzedaży nieprzekraczającą 150 000 zł (do końca 2013 r. było to tzw. zwolnienie podmiotowe) muszą zawierać tylko datę wystawienia, numer kolejny, imio­na i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towa­rów lub usług oraz ich adresy, nazwę (rodzaj) towaru lub usługi, miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towa­rów lub zakres wykonanych usług, cenę jednostkową towaru lub usługi oraz kwotę należności ogółem (§ 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie faktur) - a więc w zasadzie taką samą treść jak rachunki.

Ze względów profilaktycznych i praktycznych war­to jednak, aby jednostka zaczęła wystawiać dokumenty tytułowane „faktura" (zwłaszcza jeżeli jednostka nie jest zwolniona z VAT ze względu na wartość sprzeda­ży - w takim bowiem przypadku wystawiane przez jednostkę faktury powinny zawierać podstawę prawną zwolnienia, której to podstawy zapewne nie wskazu­ją wystawiane przez jednostkę rachunki). Wystawianie nadal „rachunków" może być źródłem nieporozumień, jak również sporów z organami podatkowymi.

Przykładowo, w cytowanej wyżej interpretacji indy­widualnej z 16 kwietnia 2014 r. czytamy, że w przedmio­towej sprawie, gdy żądają tego nabywcy, Wnioskodawca nie może wystawiać rachunków w rozumieniu przepisu art. 87 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa - przepisy art. 106b ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 3 pkt 2 są przepisami szczególnymi względem postanowień Ordynacji podat­kowej. Okoliczności tej nie zmienia argumentacja Wnio­skodawcy, odwołująca się do przepisów w zakresie VAT, z których nie wynika, że faktura musi zawierać nazwę „faktura", zwłaszcza w kontekście art. 2 pkt 31 ustawy o podatku od towarów i usług.                                                                  

TOMASZ KRYWAN - prawnik, doradca podatkowy, właściciel kancelarii doradztwa podatkowego, autor wielu publikacji z zakresu podatków

PODSTAWY PRAWNE

art. 106a, art. 106b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054; ost.zm. Dz.U. z 2014 r. poz. 1171)

§ 3 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Finansów z 3 grudnia 2013 r. w sprawie wystawiania faktur (Dz.U. z 2013 r. poz. 1485)

Polecamy serwis: Podatki