reklama
| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość budżetowa > Podatki > Centralizacja Vat > VAT w samorządach - obligatoryjna centralizacja od 2017 r.

VAT w samorządach - obligatoryjna centralizacja od 2017 r.

Fundamentalne znaczenie dla sposobu rozliczania VAT przez samorządy ma wyrok TSUE z 29 września 2015 r. Skutkiem wyroku jest obowiązek dokonania centralizacji rozliczeń VAT w samorządach. Projekt specjalnej ustawy w tym zakresie zakłada obligatoryjną centralizację od 1 stycznia 2017 r.

Odpowiedzialność karna skarbowa

Omawiając i analizując poszczególne zagadnienia związane z centralizacją rozliczeń VAT w ramach JST, należy zwrócić szczególną uwagę na aspekty odpowiedzialności karnej skarbowej osób zajmujących kierownicze stanowiska.

Po centralizacji, w sytuacji gdy JST i jej jednostki organizacyjne będą traktowane jako jeden podatnik, deklaracje podatkowe składane będą przez daną jednostkę samorządu terytorialnego, a odpowiedzialność karną skarbowa spadnie na osoby kierujące JST i skarbników. Organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego jest wójt (burmistrz, prezydent), starosta bądź marszałek. Osoby te odpowiadają m.in. za gospodarowanie mieniem komunalnym i wykonanie budżetu danej JST. Zgodnie z art. 9 ust. 1 kodeksu karnego skarbowego odpowiada za sprawstwo nie tylko ten, kto wykonuje czyn zabroniony sam albo wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, ale także ten, kto kieruje wykonaniem czynu zabronionego przez inną osobę lub wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, poleca jej wykonanie takiego czynu. Stosownie natomiast do par. 3 tego artykułu za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe odpowiada jak sprawca także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną.

Z przepisów tych wprost wynika, że nie tylko bezpośredni sprawca podlega odpowiedzialności karnej, lecz również osoba, która poleca wykonanie bądź odpowiada za sprawy gospodarcze danej jednostki. Co więcej, z przepisów tych należy wysnuć wniosek, że w przypadku osób kierujących daną JST również skarbnicy tych jednostek będą potencjalnie narażeni na odpowiedzialność karną skarbową.

Część szczegółowa kodeksu karnego skarbowego zawiera katalog przestępstw karnych skarbowych, w tym związanych z nieprawidłowymi rozliczeniami w deklaracjach podatkowych, nierzetelnym prowadzeniem ksiąg rachunkowych, wadliwym wystawieniem faktur, narażeniem budżetu państwa na uszczuplenie należności i wiele innych.

Przestępstwo skarbowe można popełnić umyślnie, a w przypadkach przewidzianych w ustawie 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 ze zm.) również nieumyślnie. Zasadniczo w większości przypadków, aby sprawcy czynu przypisać odpowiedzialność, konieczne jest udowodnienie winy umyślnej. Wina umyślna może polegać bądź na popełnieniu przestępstwa z zamiarem bezpośrednim, tj. wówczas, gdy sprawca ma zamiar popełnienia czynu zabronionego, jak również z zamiarem ewentualnym, gdzie istotnym elementem jest świadomość możliwości popełnienia czynu zabronionego i godzenie się z tą możliwością.

Zobacz również: Centralizacja VAT w samorządach - co zawiera projekt specjalnej ustawy?

W tym miejscu warto zwrócić uwagę na postanowienie Sądu Najwyższego z 23 maja 2002 r. (sygn. akt V KKN 426/00), gdzie SN stanął na stanowisku, że „powierzenie obowiązków w zakresie rozliczeń podatkowych fachowym osobom trzecim nie znosi samo przez się odpowiedzialności podatnika w sferze prawa karnego skarbowego, ale pod warunkiem udowodnienia, że miał on jednak świadomość możliwości wadliwego rozliczenia i godził się na rozliczenie niezgodne z przepisami prawa podatkowego”. Przedmiotem rozważań sądu był przypadek tzw. zamiaru ewentualnego, czyli sytuacji, w której sprawca przewiduje możliwość popełnienia czynu zabronionego i na to się godzi. Zarówno zamiar bezpośredni, jak i ewentualny objęte są zakresem winy umyślnej.

Jak wyżej wskazano, możliwość przypisania odpowiedzialności karnej skarbowej jest dosyć szeroka. Jak każda odpowiedzialność wymaga jednak udowodnienia w procesie przesłanek do jej przypisania. Należy jednak wskazać, że postępowania karne skarbowe cechuje pewien automatyzm działania administracji podatkowej, utożsamiającej błąd w rozliczeniach (spowodowany np. błędem ludzkim lub niewłaściwą interpretacją przepisu) z istnieniem winy po stronie osób odpowiedzialnych. Istotnym problemem przy tego rodzaju postępowaniach są również trudności dowodowe na etapie postępowania przed sądem – częsty brak dostatecznie silnych dowodów wykazujących dochowanie należytej staranności, opieranie się wyłącznie na słabych dowodach z zeznań świadków. Pamiętać bowiem należy, że pamięć ludzka często zawodzi i po kilku latach od danego zdarzenia może okazać się, że osoby bezpośrednio zaangażowane w dane czynności nie pamiętają okoliczności, w jakich zostały one podjęte.

Konsekwencją udowodnienia danej osobie winy umyślnej, tj. zamiaru bezpośredniego lub ewentualnego, jest wydanie przez sąd wyroku skazującego, co implikuje w dalszej kolejności wpis do Krajowego Rejestru Karnego, poza odpowiedzialnością karną sensu stricto tj. wydaniem wyroku skazującego, np. pozbawienia wolności do 5 lat czy kary grzywny do 720 stawek dziennych.

Skazanie ma szczególne znaczenie w przypadku pracowników samorządowych. Otóż zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o pracownikach samorządowych pracownikiem samorządowym zatrudnionym na podstawie wyboru (wójt, burmistrz, prezydent, starosta, marszałek) czy powołania (zastępca wójta, burmistrza, prezydenta, skarbnik gminy, powiatu czy województwa) nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.

Biorąc pod uwagę, iż po centralizacji zarówno osoby kierujące jednostkami samorządu terytorialnego (wójt, burmistrz, prezydent, starosta, marszałek), jak i skarbnicy tych jednostek będą odpowiedzialni za rozliczenia jednostek organizacyjnych samorządów, celowe jest usprawnienie procesu zarządzania dokumentacją przy centralizacji rozliczeń VAT poprzez wprowadzenie odpowiednich procedur. Pozwolą one wykazać osobom odpowiedzialnym, że została z ich strony zachowana należyta staranność, a zaistniałe zdarzenie jest wyłącznie wynikiem błędu, czyli nie ma winy. Zgodnie bowiem z art. 1 par. 3 kodeksu karnego skarbowego nie popełnia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu. Należy mieć bowiem na uwadze, że po wprowadzeniu centralizacji spora część pracowników będzie po raz pierwszy miała do czynienia z VAT. Takich pracowników niewątpliwie należy przeszkolić z VAT i procedur obowiązujących w danym samorządzie w zakresie tego podatku.

Odpowiednie przygotowanie pracowników, którzy dotychczas nie mieli do czynienia z rozliczeniami VAT, weryfikacja wiedzy tych osób oraz wdrożenie procedur pozwolą, w przypadku prowadzenia postępowania karnoskarbowego na wykazanie należytej staranności osób zajmujących się rozliczeniami finansowymi JST, co z kolei przełoży się na brak odpowiedzialności karnej. ©?

WAŻNE Po centralizacji JST jej jednostki organizacyjne będą traktowane jak jeden podatnik, a deklaracje podatkowe składane będą przez daną jednostkę samorządu terytorialnego. Wówczas odpowiedzialność karna skarbowa spadnie na osoby kierujące JST i skarbników.

WAŻNE Po centralizacji JST jej jednostki organizacyjne będą traktowane jak jeden podatnik, a deklaracje podatkowe składane będą przez daną jednostkę samorządu terytorialnego. Wówczas odpowiedzialność karna skarbowa spadnie na osoby kierujące JST i skarbników.

infoRgrafika

Zakres szkoleń merytorycznych

Polecamy serwis: Podatki

reklama

Czytaj także

Narzędzia księgowego

reklama
reklama

POLECANE

reklama

Kadry i płace 2020

reklama

Ostatnio na forum

reklama

URLOPY

reklama

Eksperci portalu infor.pl

PwC Studio

Serwis prawno-podatkowy PwC

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
reklama
reklama
reklama