| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość budżetowa > Podatki > Centralizacja Vat > Centralizacja VAT w pytaniach i odpowiedziach

Centralizacja VAT w pytaniach i odpowiedziach

Czy w związku z centralizacją VAT gminy mogą składać korekty za okresy wcześniejsze? Czy warto zmienić wcześniejsze rozliczenia? Na pytania odpowiada Janina Fornalik starszy menedżer i doradca podatkowym w MDDP.

Bez kasy fiskalnej i grubego portfela ani rusz

Janina Fornalik starszy menedżer i doradca podatkowym w MDDP

Nowa ustawa dotycząca m.in. centralizacji rozliczeń VAT w jednostkach samorządu właśnie została opublikowana. W czasie prac nad tymi przepisami były rozważane różne warianty, ale ostateczne trzeba połączyć swoje rozliczenia do końca roku?

Tak. Zgodnie z wyrokiem TSUE w sprawie gminy Wrocław i późniejszą uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2015 r. (sygn. akt I FPS 4/15) scentralizowane rozliczenia powinny być dokonane za pięć ostatnich lat – tj. za okresy rozliczeniowe, które nie uległy przedawnieniu. Przepisy nie uległy bowiem zmianie, lecz zmieniła się ich interpretacja w kontekście traktowania samorządowych jednostek i zakładów budżetowych jako podatników VAT. Ustawodawca zdecydował się na wprowadzanie obowiązku centralizacji rozliczeń dopiero od 1 stycznia 2017 r. Trochę wbrew wyrokom wychodzi naprzeciw oczekiwaniom gmin - zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami Ministerstwa Finansów. Pozwala bowiem na odrębne rozliczenia jednostek organizacyjnych jeszcze do końca 2016 r. Oczywiście jest to korzystne też dla samego fiskusa. Korekty związane z centralizacją bowiem często wiążą się ze zwrotem VAT z urzędu skarbowego. Ustawa sankcjonuje więc stosowaną dotychczas praktykę odrębnych rozliczeń VAT w gminach, a jednocześnie wprowadza mechanizmy prawne regulujące szczegółowe kwestie związane z centralizacją VAT, takie jak sukcesja praw i obowiązków, wyrejestrowanie jednostek, właściwość urzędu skarbowego, fakturowanie, kasy fiskalne.

Polecamy książkę: VAT 2017. Komentarz

Nie ma obowiązku korygowania wstecz, ale gminy mogą to zrobić?

Tak. Gminy mają prawo składać korekty za okresy wcześniejsze. Nie mogą tego jednak zrobić wyrywkowo – za wybrane okresy, ale muszą scentralizowane rozliczenia potem kontynuować. Oznacza to, że jeżeli gmina zdecyduje się przykładowo na korektę rozliczeń za sierpień 2013 r., to musi złożyć korekty za każdy kolejny okres. Przy czym nie wszystkie muszą zostać złożone jednorazowo - w takim przypadku należy podać termin złożenia korekt za pozostałe okresy.

Czy warto zmienić wcześniejsze rozliczenia?

Dla niektórych gmin, które inwestowały, może być to opłacalne. Przykładowo gminy, które poniosły wydatki na obiekty wodno-kanalizacyjne, otrzymywały faktury zakupowe na siebie, natomiast zakład wodociągowo-kanalizacyjny, który otrzymywał obiekt wystawiał faktury sprzedażowe jako odrębny podatnik VAT. Z tego powodu urzędy skarbowe odmawiały gminom odliczenia VAT. Zmieniło się to właśnie po wyroku TSUE. Teraz jako jeden podatnik, który otrzymywał faktury na inwestycje i wystawiał faktury na sprzedaż opodatkowaną, mają prawo do zwrotu podatku od takiej inwestycji. Podobnie jest np. w przypadku przekazywanych jednostkom oświatowym sal gimnastycznych, które były potem wynajmowane.

Oczywiście nie wszystkim gminom może się opłacać taka korekta. Trzeba pamiętać, że centralizacja rozliczeń VAT wiąże się również z koniecznością wykazania obrotów i VAT należnego, który wcześniej nie był wykazywany w tych jednostkach, które jako odrębni podatnicy nie były zarejestrowane na VAT, gdyż korzystały ze zwolnienia podmiotowego ze względu na nieprzekroczenie progu obrotów 150 tys. zł rocznie. Ponadto nie zawsze gminie przysługuje prawo do odliczenia VAT w pełnej wysokości. W niektórych sytuacjach odliczenie jest proporcjonalne.

Dodatkowo w grę wchodzą również fundusze europejskie, jeśli VAT był kosztem kwalifikowalnym pokrytym z funduszy. Gminom może bardziej opłacać się wystąpić o odzyskanie podatku naliczonego niż traktować go jako wydatek kwalifikowalny podlegający refundacji, ponieważ inwestycje nie są finansowane ze środków unijnych w całości. Trzeba też pamiętać, że nie wszystkie programy unijne pokrywały VAT. Podatek nie był kosztem kwalifikowalnym w projektach realizowanych w gminach wiejskich, których inwestycje były finansowane z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Tu jednak pojawił się też warunek odzyskania podatku. Zgodnie z ostatecznie uchwaloną ustawą, jeżeli jednostki samorządowe nie oddadzą przed 1 października 2016 r. kwoty VAT od inwestycji sfinansowanej ze środków unijnych, nie będą mogły się ubiegać o jego zwrot z urzędu skarbowego. Ustawodawca ograniczył prawo do ubiegania się o zwrot. Mógł to zrobić?

Wcześniejsza wersja ustawy zakładała, że warunkiem będzie zwrot VAT do UE przed złożeniem korekty deklaracji, a na nią podatnik ma w praktyce pięć lat. Gminy mają więc zaledwie dwa tygodnie na zwrot podatku do UE. Ustawodawca chciał tym samym zniechęcić gminy do korekt, a w zasadzie zablokować gminom taką możliwość z uwagi na krótki termin, który pozostał na zwrotu VAT sfinansowanego z funduszy. Gminy mogą nie dysponować odpowiednią kwotą, a na zwrot z urzędu skarbowego po złożeniu korekt trzeba czekać co najmniej dwa miesiące. Moim zdaniem uzależnienie prawa do odliczenia od zwrotu VAT do UE jest niezgodne z przepisami unijnymi i zasadą neutralności VAT. Warunkiem odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów ze sprzedażą opodatkowaną. Nie może nim być natomiast konieczność zwrócenia VAT do UE. Dlatego taka sprawa jest do wygrania przed sądem.

Ale jeżeli w ogóle gmina zdecyduje się na zwrot kwoty VAT do UE, to będzie musiała to zrobić wraz z odsetkami?

Tak. Ostatecznie został przyjęty korzystniejszy sposób ich liczenia. Pierwotnie miały być one liczone od dnia przekazania unijnych środków do ich zwrotu. Z nowej wersji projektu wynika, że odsetki będą liczone za krótszy okres, bo od dnia odliczenia podatku (na skutek korekty) do zwrotu unijnego dofinansowania. Nie zmieni się natomiast ich wysokość – będą naliczane tak jak od zaległości podatkowych.

To kolejny element zniechęcający do ubiegania się o zwrot podatku z urzędu skarbowego. Gminy mogą bowiem albo zrezygnować ze wstecznej centralizacji i nie odzyskać podatku, albo próbować to zrobić, oddając do UE kwotę podatku z odsetkami. Nie rozumiem, dlaczego w ogóle jednostki mają płacić odsetki, jeżeli kwalifikowalność tego wydatku zmieniła się na jesieni ubiegłego roku po wyrokach TSUE i NSA.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

Kadry i płace 2019

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

ANGIELSKI DLA KSIĘGOWYCH

Eksperci portalu infor.pl

Maciej Godyń

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »