Kategorie

Odszkodowanie i odprawa dla zwalnianego pracownika – podatki, składki

Aleksandra Kucharek
Kancelaria Prawna Nowicki & Ziemczyk Adwokaci i Radcowie prawni Sp. P.
Specjaliści od prawa pracy, prawa nieruchomości i prawa korporacyjnego
Odprawa, odszkodowanie/ Fot. Fotolia
Fotolia
Kwestie dotyczące opodatkowania odszkodowań i odpraw wypłacanych w związku z rozwiązaniem umowy o pracę w praktyce mogą budzić wiele wątpliwości. Oskładkowanie takich należności wydaje się mniej skomplikowane.

Ozusowanie i opodatkowanie odszkodowań i odpraw wypłacanych w związku z rozwiązaniem umowy o pracę

Gdy pracownikowi uda mu się wywalczyć odszkodowanie w sądzie za niezgodne z prawem rozwiązaniem umowy o pracę przez pracodawcę rodzi się pytanie – czy od otrzymanej kwoty należy potrącić podatek od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie społeczne? Jak należy postąpić ze składkami i podatkiem w sytuacji wypłacania pracownikowi odprawy z tytułu zwolnień grupowych? Odpowiedzi na powyższe pytania odnajdą Państwo w niniejszym artykule.

Polecamy produkt: Kodeks pracy 2016 z komentarzem (książka)

Opodatkowanie odszkodowań z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę (wypowiedzenia i dyscyplinarki)

Reklama

Tytułem wstępu wskazać należy, że pracownikowi, któremu pracodawca wypowiedział umowę o pracę z naruszeniem przepisów prawa pracy, przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy – w przypadku umowy o pracę na czas nieokreślony oraz w wysokości wynagrodzenia za czas, do upływu którego umowa miała trwać, jednak nie więcej niż za 3 miesiące – w przypadku rozwiązania umowy o pracę na czas określony. Powyższe wynika wprost z art. 47(1) oraz art. 50 § 4 Kodeksu pracy.

W przypadku dyscyplinarnego zwolnienia pracownika z naruszeniem przepisów, pracownikowi zatrudnionemu na czas nieokreślony przysługuje prawo do żądania odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku umów o pracę zawartych na czas określony, odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia (art. 58 Kodeksu pracy).

Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.), dalej określanej jako „Ustawa o PIT”, wprost stanowi, że odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów ustawy korzystają ze zwolnienia z podatku PIT.

Art. 21 Ustawa o PIT

Reklama

1. Wolne od podatku dochodowego są:
3) otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.95)),

Powyższe, znajduje potwierdzenie w stanowisku zaprezentowanym w Interpretacji Indywidualnej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2015 roku, zgodnie z którym: „odszkodowanie przysługujące Wnioskodawczyni w związku z niezgodnym z prawem rozwiązaniem umowy o pracę jest więc odszkodowaniem otrzymanym na podstawie wyroku sądowego, którego zasady ustalania i wysokość wynikają wprost z przepisów odrębnej ustawy, tj. Kodeksu pracy i równocześnie odszkodowanie to nie zostało wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. a)-g) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. A zatem odszkodowanie to podlega zwolnieniu od podatku dochodowego na mocy art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.” (IPPB4/4511-179/15-2/JK).

Tym samym, jeżeli w związku z rozwiązaniem umowy o pracę, pracownik otrzymał odszkodowanie w sądzie – uzyskana kwota nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Opodatkowanie odszkodowań ustalonych na podstawie ugód

Zdarza się, że wskutek wzajemnych negocjacji, pracownik otrzymuje od pracodawcy wyższą kwotę tytułem odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę niż kwoty określone w kodeksie pracy – zarówno w toku procesu sądowego lub poza nim. W przypadku, gdy pracownik zawrze z pracodawcą ugodę pozasądową, nie opierając się przy tym na regulacji przewidzianej w Kodeksie pracy – wówczas, taka otrzymana przez niego rekompensata nie korzysta ze zwolnienia z PIT.

Inaczej rzecz się ma z ugodami sądowymi – odszkodowania uzyskane w wyniku zawarcia ugody przez sądem co do zasady korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego.

Powyższe wynika wprost z art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g Ustawy o PIT:

Art. 21 Ustawy o PIT
1. Wolne od podatku dochodowego są:
3) otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.95)), z wyjątkiem:
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe;

W tym miejscu warto również wskazać na stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2007 r., zgodnie z którym: „Za odszkodowania, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 PDOFizU otrzymane na podstawie ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw należy uznać takie odszkodowania, których źródłem jest przepis prawa, niezależnie od tego, czy bezpośrednim tytułem wypłaty odszkodowania jest wyrok, ugoda sądowa, decyzja, czy też umowa.” (sygn. akt II FSK 467/06, Legalis numer 82783).


Opodatkowanie odpraw – ustawa o zwolnieniach grupowych

Przechodząc do rozważań na temat opodatkowania odpraw, wskazać należy, że najczęściej przyznawane są one pracownikom na podstawie ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 192 z późn. zm.).

Jak trafnie wskazuje się w doktrynie, „Odprawa ze zwolnień grupowych nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych. Przesądza o tym expressis verbis art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. b PodOsFizU. Zgodnie z treścią tego przepisu wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.” (tak A. Malinowski, Art. 8 ZwolGrupU Malinowski 2015, wyd. 1, Legalis).

Podobne stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie, o czym świadczy pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, a mianowicie: „Odprawa pieniężna, przyznana na podstawie ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. z 2003 r. Nr 90, poz. 844 ze zm.), nie została objęta żadnym ze zwolnień wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 i w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) i stanowi przychód podlegający opodatkowaniu na podstawie art. 12 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy.” (sygn. akt I SA/Wr 1453/09, Legalis numer 227275).

W świetle powyższego, pracownicy, którzy otrzymali odprawę, zarówno w związku ze zwolnieniami grupowymi, jak również indywidualnymi (których podstawą są przyczyny niedotyczące pracownika), zobowiązani będą do uiszczenia podatku dochodowego od wysokości otrzymanej odprawy.

Ozusowanie odszkodowań z tytułu rozwiązania umowy o pracę

O ile kwestia opodatkowania odszkodowań i odpraw jest dość skomplikowania, o tyle zagadnienie ich oskładkowania nie nastręcza żadnych wątpliwości. Zarówno bowiem odszkodowania wypłacane pracownikom z tytułu wypowiedzenia lub rozwiązania z nimi umowy o pracę z naruszeniem prawa, jak również odprawy z tytułu zwolnienia z przyczyn ich niedotyczących, nie stanowią podstawy do odprowadzania od nich składek na ubezpieczenie społeczne.

Powyższe wynika wprost z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 2236 z późn. zm.), dalej określanego jako „rozporządzenie składkowe”, zgodnie z którym:

§ 2 rozporządzenia składowego
1. Podstawy wymiaru składek nie stanowią następujące przychody:
3) odprawy, odszkodowania i rekompensaty wypłacane pracownikom z tytułu wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy, w tym z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę lub rozwiązania jej bez wypowiedzenia, skrócenia okresu jej wypowiedzenia, niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy.

W tym miejscu warto również wskazać na stanowisko prezentowane przez M. Pigulskiego, a mianowicie: „Podstawy składek ZUS-owskich nie stanowią zarówno „ustawowe”, jak i dobrowolne odprawy należne zwalnianej osobie. W przypadku tych drugich, niezbędną przesłanką dla wyłączenia z oskładkowania jest związek pomiędzy wypłatą określonego świadczenia a rozwiązaniem stosunku pracy. Tak wynika z wyjaśnień udzielonych przez ZUS w pismach z 22 kwietnia 2002 r., znak: Fuu 400-39/02 oraz z 3 września 2002 r., znak: Fuu 400-584/02.” (tak M. Pigulski, Obliczanie odprawy z tytułu zwolnień grupowych, 2012-01-13, Legalis).

Uwaga! Jeżeli w ramach porozumienia rozwiązującego umowę o pracę, pracownik uzyskuje prawo do innych świadczeń, na przykład z tytułu wynagrodzenia za nadgodziny lub premii – takie świadczenie nie będzie stanowiło odszkodowania wynikającego z rozwiązania stosunku pracy i nie skorzysta ze zwolnienia ze składek ZUS.

Podsumowanie

Choć podstawowym celem odszkodowań i odpraw jest swoista rekompensata pracownikowi utraconej pracy (jak również zarobku), ustawodawca wyszedł z założenia, że nie zawsze otrzymane przez niego należności powinny korzystać ze zwolnienia z opodatkowania. Na szczęście, chociaż w przypadku oskładkowania sytuacja nie jest skomplikowania – i zarówno odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę za wypowiedzeniem i bez wypowiedzeniem, jak również wypłacone mu odprawy – nie stanowią podstawy do odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne.

Ozusowanie i opodatkowanie odszkodowań i odpraw wypłacanych w związku z rozwiązaniem umowy o pracę

Polecamy serwis: Kadry i płace

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość budżetowa
    1 sty 2000
    13 cze 2021
    Zakres dat:

    Zasady ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze

    Czy rada gminy może w uchwale w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze (z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi) oraz w sprawie szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, jak również w sprawie trybu ich pobierania, postanowić, że „koszt jednej godziny świadczonych usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych określa kierownik właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej”?

    Jakie dane są niezbędne do przyznania dodatku energetycznego?

    Rada gminy ma podjąć uchwałę w sprawie dodatku energetycznego. Jej integralną część stanowi załącznik - wzór wniosku o przyznanie tego dodatku. W związku z tym powstała wątpliwość o zakres danych, których można żądać w takim wniosku. Czy dopuszczalne jest żądanie danych dotyczących domowników osoby występującej z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego (imię nazwisko, stopień pokrewieństwa oraz data urodzenia)?

    Zwolnienia dla przedsiębiorców w podatku od nieruchomości

    Rada gminy postanowiła podjąć uchwałę ustanawiającą zwolnienia w podatku od nieruchomości, w ramach pomocy de minimis, dla przedsiębiorców. Czy w takiej uchwale - jako warunek uzyskania zwolnienia - można zapisać brak zaległości w podatkach i opłatach lokalnych stanowiących dochód budżetu gminy?

    Strajk pielęgniarek: czy będą podwyżki?

    Strajk pielęgniarek: zarobki pielęgniarek. W poniedziałek rozpoczęły się strajki ostrzegawcze pielęgniarek w szpitalach na terenie całej Polski. W pierwszej fali dwugodzinnych strajków ostrzegawczych wzięło udział ok. 40 szpitali, które osiągnęły etap sporu zbiorowego. Czy będą podwyżki dla pielęgniarek?

    Zwrot kosztu mediów dokonany przez OKE a VAT

    W związku z organizowanym na terenie szkoły egzaminem ósmoklasisty szkoła refakturuje na okręgową komisją egzaminacyjną m.in. koszty mediów za czas funkcjonowania na jej terenie komisji egzaminacyjnej. Jaką stawkę VAT należy zastosować w takim przypadku?

    Termin wypłaty odprawy emerytalnej pracownikowi samorządowemu

    Czy odprawę emerytalną należy wypłacić w ostatnim dniu zatrudnienia, mimo że nie ma jeszcze decyzji ZUS o przyznaniu, czy należy poczekać do otrzymania decyzji?

    Nieodpłatne przekazanie majątku ruchomego do spółdzielni socjalnej

    Czy jednostka budżetowa podległa powiatowi może dokonać nieodpłatnego przekazania lub darowizny majątku ruchomego spółdzielni socjalnej?

    Audyt wewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych

    Audyt wewnętrzny - na czym polega i jakie są korzyści płynące z audytu? Maj jest międzynarodowym miesiącem świadomości o audycie wewnętrznym.

    Rada nie musi upoważniać wójta do spłaty gminnych zobowiązań

    Czy rada gminy może w uchwale nowelizującej budżet gminy na 2021 rok upoważnić wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do spłat zobowiązań gminy oraz do zabezpieczania zawieranych umów o dofinansowanie realizowanych programów i projektów w „innej formie wymaganej przez dysponenta środków”?

    Opłata za odbiór śmieci z nieruchomości letniskowej

    Czy rada gminy może wprowadzić w trakcie trwania roku podatkowego ryczałtowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe?

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia 2021

    Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia - Ministerstwo Zdrowia skierowało do prac rządu projekt nowelizujący przepisy.

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli 2021

    Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli - czym jest i ile wynosi w 2021 roku? 13 maja 2021 r. wchodzi w życie nowe rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli.

    Opodatkowanie dodatków i nagród spisowych wypłacanych pracownikom urzędów

    W związku z przeprowadzanym Narodowym Spisem Powszechnym Ludności i Mieszkań 2021 r. niektórzy pracownicy urzędu gminy zostali oddelegowani do prac spisowych. Czy wypłacone im dodatki i nagrody spisowe należy zaliczyć do przychodów ze stosunku pracy?

    COVID-19 a prawo do odliczenia VAT z tytułu termomodernizacji DPS

    Dom pomocy społecznej przeprowadza termomodernizację budynku. Czy w sytuacji pandemii, w związku z przeprowadzaną termomodernizacją, można dokonać częściowego odliczenia VAT, czy należy uznać, że DPS nie prowadzi działalności opodatkowanej?

    Klasyfikacja budżetowa wydatków na wniesienie dopłaty do kapitału zapasowego do spółki

    Jaki paragraf wydatkowy zastosować do wydatku z tytułu „wniesienia dopłaty do kapitału zapasowego spółki gminy”. Czy prawidłowy będzie § 415 „Opłaty na rzecz budżetu państwa” czy § 601 „Wydatki na zakup i objęcie akcji i udziałów”?

    Wydatek na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień

    Jak księgować po stronie ośrodka pomocy społecznej wydatki na transport osób niepełnosprawnych do punktu szczepień finansowane ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.

    Czy blaszaki podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości

    Czy gmina może naliczać podatek od nieruchomości od tzw. blaszaków, które służą jako składziki na narzędzia, czy jako pomieszczenia do przechowywania różnych rzeczy, np. rowerów, kosiarek itp. Zgodnie z prawem budowlanym, nie są to ani budynki, ani obiekty budowlane.

    Klasyfikacja budżetowa wydatku za badania na przeciwciała COVID-19

    W jakim paragrafie należy zaksięgować fakturę za badania na przeciwciała (COVID-19) - w § 428 czy § 430? Nie są to badania okresowe w ramach medycyny pracy, tylko badanie krwi zlecone przez szkołę swoim pracownikom.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r.

    Paragon jako faktura uproszczona w 2021 r. Czy do paragonu z NIP nabywcy można wystawić fakturę? Od kiedy paragony z NIP wykazywać w nowym JPK_VAT?

    Czy konto 840 jest właściwe do rozliczania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności

    Czy jednostka - urząd gminy - powinna prowadzić konto 840 do księgowania opłat za przekształcenie wieczystego użytkowania w prawo własności na 20 lat?

    Brak ogłoszenia o wyniku postępowania a odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

    Nowa ustawa - Prawo zamówień publicznych wprowadziła nowe rodzaje ogłoszeń m.in. w trybach zamówień poniżej progów unijnych, w tym ogłoszenie o wyniku postępowania i ogłoszenie o wykonaniu umowy. Czy podobnie jak innego rodzaju ogłoszenia będą one podlegać dyscyplinie finansów publicznych, np. przy niezamieszczeniu albo nieterminowym zamieszczeniu w Biuletynie Zamówień Publicznych?

    Nagroda jubileuszowa po przedstawieniu przez pracownika dodatkowych dokumentów

    Czy po dostarczeniu przez pracownika samorządowego dodatkowych dokumentów należy mu wypłacić nagrodę jubileuszową wyższego stopnia? Jeśli tak, to w jakiej wysokości? Czy należy ją oskładkować?

    Powierzenie prowadzenia określonych spraw gminy

    Czy z przepisu art. 33 ust. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wynika możliwość powierzenia przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) prowadzenia określonych spraw gminy w jego imieniu sekretarzowi tej gminy. W szczególności czy na podstawie tego przepisu wójt może upoważnić sekretarza gminy do podejmowania zarządzeń zmieniających budżet?

    Młodzieżowy budżet obywatelski

    W mieście realizowany jest budżet obywatelski, którego pula środków podzielona jest na zadania osiedlowe oraz ogólnomiejskie. Czy możliwe jest utworzenie odrębnego młodzieżowego budżetu obywatelskiego, jeśli w mieście obowiązuje uchwała, zgodnie z którą mieszkańcy - bez względu na wiek - mogą zgłaszać swoje pomysły do realizacji? Młodzieżowy budżet obywatelski byłby skierowany do ściśle określonej grupy mieszkańców - tylko tych w wieku uczniów szkół ponadpodstawowych. Czy wprowadzenie młodzieżowego budżetu obywatelskiego powinno mieć formę zarządzenia prezydenta miasta czy uchwały?

    Nowe formularze sprawozdań dla samorządowych jednostek z osobowością prawną

    Na stronie Ministerstwa Finansów opublikowano nowe formularze sprawozdań Rb-N, Rb-Z dedykowane dla samorządowych jednostek z osobowością prawną (instytucji kultury, sp zoz, samorządowych osób prawnych utworzonych na podstawie odrębnych ustaw).