Podatki, Finanse publiczne

Nowa klasyfikacja budżetowa wprowadza zasadę „dwustronności” paragrafów. Oznacza to, że ten sam paragraf może służyć zarówno do klasyfikowania dochodów, jak i wydatków. Opisujemy to na przykładzie.

Ustawa z 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 426) znowelizowała brzmienie art. 39 stanowiącego delegację ustawową dla Ministra Finansów do wydania rozporządzania określającego szczegółową klasyfikację dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych, w tym paragrafy określające rodzaj wydatków zaliczanych do poszczególnych grup, o których mowa w art. 124 ust. 1, oraz wydatków zaliczanych do wydatków bieżących i majątkowych, o których mowa w art. 236 ust. 1–4 tej ustawy.

W 2026 roku obowiązuje wyższy limit opłaty targowej. Maksymalna dzienna stawka wynosi 1176,67 zł, czyli o 4,5 proc. więcej niż w 2025 r. Choć to jedynie górna granica, zmiana ma znaczenie dla osób prowadzących sprzedaż na targowiskach.

Pierwsze miesiące 2026 r. przynoszą niepokojące sygnały dla finansów publicznych. Deficyt budżetu państwa sięgnął już dziesiątek miliardów złotych, a choć wpływy z podatków rosną, to wydatki rosną jeszcze szybciej. Najnowsze dane Ministerstwa Finansów pokazują, gdzie państwo traci – i gdzie jeszcze zarabia.

Zmiany w procesie budżetowym. Rada Fiskalna - niezależna instytucja o charakterze ekspercko-doradczym. Sejm przyjął ustawę o Radzie Fiskalnej. Chodzi m.in. o poprawę transparentności finansów publicznych.

W latach 2016-2023 finanse publiczne były obciążone niejawnością i brakiem przejrzystości. Wyprowadzano wydatki poza budżet państwa, ograniczano informacje o stanie finansów oraz nie stosowano standardów jawności danych publicznych. Około 80% wydatków realizowano poza budżetem, co umożliwiało uniknięcie parlamentarnej i społecznej kontroli. Wydatki funduszy Banku Gospodarstwa Krajowego były ponad 7-krotnie wyższe niż w 2015 roku, a dodatkowe koszty obsługi długu wynosiły miliardy złotych - informuje Ministerstwo Finansów.

Na jakim podmiocie ciąży obowiązek złożenia rocznego sprawozdania o udzielonych zamówieniach w przypadku likwidacji gminnej jednostki budżetowej?

Mimo, że Polacy znają pojęcia budżetu państwa, inflacji, deficytu czy długu, to jednak nie rozumieją z reguły mechanizmów rządzących finansami publicznymi, błędnie porównując go z budżetem domowym. Dlatego Instytut Finansów przygotował opracowanie, które tłumaczy, w jaki sposób funkcjonuje budżet państwa i cały system połączony finansów publicznych. Sama edukacja szkolna zdaniem przedstawiciela instytutu ma niewielki wpływ na poziom wiedzy finansowej Polaków.

Powiat, jako jednostka sektora finansów publicznych, podlega szczególnym rygorom zamawiania świadczeń, zawierania umów, zaciągania zobowiązań. Jednak przedmiotem niniejszego opracowania nie są szeroko rozumiane zasady kreowania stosunków cywilnoprawnych z udziałem powiatu i jego jednostek organizacyjnych, a składanie oświadczeń woli w imieniu powiatu, reprezentacja przy zawieraniu umów oraz obsłudze ich wykonania. W praktyce bowiem pojawiają się niekiedy wątpliwości co do tego, jaka jest w takich procesach rola pracowników starostwa czy kierowników i pracowników jednostek organizacyjnych powiatu uczestniczących w obsłudze formalnej, ale również praktyczna strona takich relacji cywilnoprawnych.

Wprowadzenie mechanizmu korygującego nadmierną nierównowagę finansów publicznych oraz „klauzulę obronną”, która pozwoli na szczególne traktowanie wydatków na obronność - przewiduje projekt noweli o finansach publicznych, który trafił do Sejmu.